Het gesol met het Europaplein

                                                               

De Zeestraat en het Europaplein zijn bepaald niet moeders mooiste. De geschiedenis heeft er zijn merktekens achter gelaten. Een trambaan, een gashouder en rookhuisjes hebben hun sporen achtergelaten en zijn verantwoordelijk geweest voor de contouren van de te brede Zeestraat en het weinig aantrekkelijke Europaplein. De vervanging van het oude PiusX voor het nieuwe PX is een grote verbetering geweest voor het aanzien. De Havenhof is dat nooit geworden, al zou de vervanging van het wit van de topgevels door Waterlands groen en nog liever blauw een hele verbetering opleveren.

Centrum

De Zeestraat en Europaplein met hun omgeving vormen met hun opgang naar de Dijk het centrum van Volendam. Een centrum met tal van functies is van ons allemaal, heb ik al eens eerder gesteld. Het is niet alleen van de bewoners en de ondernemers, het is ook erfgoed dat iedereen toebehoort. Ook de gebruikers van het centrum hebben hun rechten want zonder hun regelmatig bezoek en aanwezigheid, zou het geen centrum meer zijn. De drie rechthebbenden, de bewoners, de ondernemers en de gebruikers hebben op papier gezelschap gekregen van een vierde partij: de toerist.  Een aantal jaren geleden werd een plan gemaakt (Integraal Ontwikkelingsplan) dat voorzag in het aantrekkelijker maken van het centrum ten behoeve van de dag- en verblijfstoerist. Ineens mocht PiusX van het CDA niet meer op dezelfde plaats worden gebouwd. De ruimte moest gereserveerd worden voor nieuwe centrumplannen met uitbreiding van het aantal winkels en woonfuncties daar boven. Daarmee trad een vijfde partij als mogelijk belanghebbenden aan. Die partij bestaat uit bouwers en projectontwikkelaars die likkebaardend naar al die mooie verdienkansen keken. Wethouder Marisa Kes (VD|80) legde de loper voor ze uit en de doos van Pandora was geboren. Sindsdien is er onrust.

Parkeren

Het integraal ontwikkelingsplan is door de tijd achterhaald. Het idee om het winkelbestand uit te breiden is niet levensvatbaar meer door het veranderend koopgedrag. De megalomane plannen van Wethouder Kes zijn afgeserveerd door de gemeenteraad en de Raad van State heeft een streep door een deel van het bestemmingsplan gehaald. Een nieuwe wethouder Wim Rijkenberg (Lijst Kras) is in 2014 begonnen met de ontwikkeling van nieuwe en bescheidener plannen. Ze zijn recent gepubliceerd en ook al weer bron van heftige discussies geworden.  De verschillende belanghebbenden proberen ieder een eigen bestemming te geven aan het Europaplein. De bewoners aan het plein en de groene idealisten willen een autovrij plein. De ondernemers en bezoekers willen op het Europaplein kunnen parkeren. Ze geloven niet in het idee dat het plein tot leven kan worden gebracht zodat het gaat lijken op de mooie plaatjes die van het toekomstig plein zijn gemaakt. Ik behoor tot de ongelovigen. Een maakbare wereld bestaat alleen in de hoofden van plannenmakers, de gebruikers zullen het links laten liggen.

In feite gaat de strijd tussen de bewoners van het plein en de ondernemers. Wethouder Kes heeft de bewoners een sterke positie gegeven. Maar ze zijn slechts één van de partijen. Ze hebben altijd auto’s voor de deur gehad net als de bewoners langs de parkeerpleinen bij de Stient en van Baarstraat. Een keuze voor het wonen in het centrum brengt met zich mee dat je woont in de reurigheid die een centrum met zich mee brengt. Daarom kan wat mij betreft aan hun belang geen overmatige waarde worden toegekend.

Psychologie

Ooit was ik een trouwe klant van de Hema. Daar kom ik tegenwoordig nauwelijks meer. Sinds je niet of in de wintermaanden nauwelijks meer kunt parkeren op het Europaplein, heb ik alternatieven gezocht en gevonden. En ook al roepen ze dat vanaf  het parkeerterrein van de AMVO het niet ver is, bij mij werkt het niet. Ik ben lang niet de enige. Nadat in de herfst van vorig jaar beperkt parkeren op het Europaplein weer mogelijk werd, meldden de winkeliers een substantiële verhoging van de omzet. De theorie van loopafstanden  is een abstractie die door de praktijk wordt weerlegd. Het heeft met psychologie te maken en die wordt volstrekt genegeerd door de plannenmakers met hun  ideaalplaatjes. Ze gaan uit van hun eigen droombeleving in plaats van de beleving van centrumbezoekers.

Kies voor ondernemers

Zonder winkels geen centrum en zonder winkelbezoekers geen sfeer. Dat zou het belangrijkste uitgangspunt moeten zijn bij het maken van plannen. En de kernvraag is dan: wat wil het bezoekend publiek? Wat maakt het voor hen aantrekkelijk? Uit alle onderzoeken op dat terrein blijkt dat parkeerfaciliteiten een belangrijk criterium zijn en in de praktijk is gebleken dat parkeren op het Europaplein omzetverhogend werkt voor de ondernemers in het centrum.  De huidige situatie is al heel wat fraaier dan het oude parkeerterrein. Er zijn geen doorslaggevende redenen die wijziging van de bestaande situatie noodzakelijk maken, op een wijziging na. Ook in de zomermaanden zou het Europaplein voor parkeren moeten kunnen worden benut. Dat is in het belang van de ondernemers en het is de wens van de bezoekers en met die wensen wordt te weinig rekening gehouden.

Niks meer aan doen

Niks doen is natuurlijk een lastige opgave voor plannenmakers en politici, maar in dit geval zou het toch wel eens de beste oplossing kunnen zijn. Bestem het Europaplein voor parkeren in zijn huidige vorm en leg er geen droomplaatje over heen dat waarschijnlijk nooit tot leven zal komen. Het is een waagstuk met een hoog risico op mislukking. Mislukking gaat te koste van de ondernemers. Persoonlijk en als medebelanghebbende heb ik maar twee wensen. Laat het zoals het is en maak parkeren ook in de zomer mogelijk. Mijn tweede wens geldt de Havenhof. Verander al dat wit in mooi Waterlands blauw. De hele omgeving zal er van opfleuren en huiselijker van worden en dat willen we toch?

Help!, de Jozefschool in Volendam wordt gesloten

Het SKOV bestuur met de Jozefschool op de achtergrond

                                                                                                             

Bijna overal in Nederland lopen de leerlingaantallen terug waardoor er scholen moeten worden gesloten. Zo ook  in het ooit kinderrijke Volendam dat op circa 20.000 inwoners 10 basisscholen telt. Samen met de school voor voortgezet onderwijs Don Bosco vallen ze onder het bestuur van de Stichting Katholiek Onderwijs Volendam (SKOV). De stichting voorziet dat er in de nabije toekomst twee scholen zullen moeten worden gesloten. In 2013 werd al eens eerder besloten de Jozefschool te sluiten. Als gevolg van de protesten van de ouders werd het besluit ingetrokken. Nader onderzoek moest uitwijzen hoe op beredeneerde wijze tot de keuze van sluiting van een van de tien scholen kon worden gekomen.

De Jozefschool is uniek

In 2014 vierde de Jozefschool haar 100-jarig bestaan. Het is de enige basisschool in de ‘Oude kom’ zoals het centrum van Volendam wordt genoemd. Leerlingen en hun ouders vormen een weerspiegeling van de bevolking van de ‘Oude Kom’ en die is nogal anders en diverser dan in de andere wijken van Volendam. De diversiteit wordt door de betrokkenen als uniek beleefd en meer dan bij andere basisscholen draagt de Jozefschool bij aan de gemeenschapsbeleving van de inwoners van de ‘Oude Kom’. Het is de belangrijkste  reden waarom de inwoners van het centrum geen afstand willen doen van hun ‘eigen’ school.  De school floreert. De ouders zijn zeer betrokken. De aanwas van kinderen in het centrum is groot genoeg om het leerlingenaantal voor de komende jaren op peil te houden.

Geen vrije schoolkeuze heeft de SKOV schatrijk gemaakt

De omvang van de rijkdom van de onderwijsstichting is zodanig dat er geld genoeg is om problemen op te lossen. In Volendam bestaat geen vrije schoolkeuze. De onderwijsstichting bepaalt naar welke school de leerlingen gaan. Door het schuiven met leerlingen werden de bestaande scholen maximaal benut. Dat economisch model heeft de SKOV geen windeieren gelegd. Ze behoort tot de rijkste onderwijsstichtingen van het land. Dat economische model ligt ook ten grondslag aan de keuze om de Jozefschool te sluiten. Om te blijven beantwoorden aan de eisen heeft de school een verbouwing nodig van ongeveer één miljoen. Dat vindt de onderwijsstichting te kostbaar. Dus komt de florerende school als eerste in aanmerking voor sluiting.

Als ze er in Volendam niet uitkomen, spreken de centen

Het behoort een beetje tot de Volendamse cultuur om het over van alles en nog wat oneens te zijn. Er spelen altijd een groot aantal verschillende belangen en inzichten.  Die cultuur heeft twee oplossingen voortgebracht. De eerste is het ‘bazenmodel’. De SKOV is ook daar een goed voorbeeld van. De zojuist afgetreden bestuurders Dick Mooijer en Freek de Boer hebben een aantal jaren een soort dictatoriaal beleid gevoerd. Wat zij wilden, moest gebeuren. Zij besloten in 2013 dat de Jozefschool maar dicht moest. Daar kwam zoveel weerstand tegen dat ze het besluit introkken. Nu is de tweede oplossing aan de beurt. Als ze er in Volendam niet uitkomen, spreken de centen. Er wordt gekeken naar wat het minste kost of het meeste (en voor wie) opbrengt. Dit model is nu aan de orde. Het bestuur heeft gekeken welke school bij instandhouding de meeste kosten met zich meebrengt. Of die discussiestopper in dit geval geaccepteerd zal worden is nog maar de vraag. De GMR, de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad is nog lang niet overtuigd en vindt dat ze te weinig gegevens heeft om tot een afgewogen oordeel te komen.

Centen verdringen waarden en gezond verstand

Wie alleen naar de centen kijkt, kijkt weg van een aantal andere belangrijke onderwerpen die bij een keuze een rol zouden moeten spelen.  ‘Alles van waarde is weerloos als geld een hoofdrol speelt’, zou je met een variant op de dichtregels van Lucebert kunnen zeggen. En er staat heel wat van waarde op het spel. Ik zou dat niet zo gemakkelijk kunnen zeggen als het om een armlastige onderwijsstichting gaat. Maar er is gewoon meer dan genoeg geld beschikbaar. Geld dat besteed kan worden om het voorzieningenniveau in het centrum voor de bevolking op peil te houden, geld dat het gemeenschapsgevoel in stand kan houden, geld dat besteed worden om belangrijke waarden in stand te houden. Geld dat op de goede manier wordt gebruikt, in plaats van op de verkeerde manier. De schatkist van de SKOV hoeft niet zo nodig nog voller te worden.

Gezond verstand

Er zijn nog wel andere manieren om te laten zien dat gezond verstand het af laat weten als er alleen naar de centen wordt gekeken. Volgens de bevolkingsstatistieken kan de Jozefschool de komende jaren op een aanwas van 30 tot 44 kinderen rekenen. Meer dan genoeg om de school in stand te houden. Aan de westrand van het dorp ligt dat heel anders. Daar staan drie basisscholen. Voor de komende drie jaren moet rekening worden gehouden met een aanwas van respectievelijk 56, 37 en 43 kinderen. Alleen de aanwas in het eerste jaar is voldoende om nog twee scholen in stand te houden. Daarna levert de verouderende wijk onvoldoende aanwas om zelfs nog twee scholen in stand te houden. Om dat toch te kunnen bereiken zal de SKOV kinderen uit andere wijken verplichten om naar scholen te gaan die dreigen leeg te lopen. Er zal worden gesleept met kinderen om het beleid in stand te houden. Het gebruik van kinderen uit andere wijken om leeglopende scholen gevuld te houden zal in de toekomst ook voor de nodige deining zorgen. Met de kinderen van de Jozefschool zal ook worden gesleept. Hoewel het SKOV-bestuur zegt ze te willen laten verhuizen naar de Petrusschool, wijzen insiders er op dat dit onhoudbaar is en de kinderen verdeeld zullen moeten worden over de Petrusschool en de Nicolaasschool. Geldgestuurd beleid alsof de onderwijskoepel een onderneming is die winst moet maken ten koste van ouders en hun kinderen.

Nieuwe bestuurder

Sinds 1 februari heeft de onderwijskoepel een professionele bestuurder, Hans van Rooijen, die de twee amateur-bestuurders Mooijer en de Boer vervangt. De laatste twee hebben hem echter hun erfenis achtergelaten in de vorm van het besluit dat de Jozefschool dicht moet. Hans van Rooijen heeft geen aandeel in het besluit gehad, wel kreeg hij opdracht om het aan de betrokkenen bekend te maken. Van Rooijen is opgezadeld met het uitvoeren van het besluit en zal ook als eerste met veel tegenstand te maken krijgen. Het is te hopen dat hij als onderwijsman de ruimte zal nemen om het beleid meer op onderwijsdoelen en onderwijswaarden te schoeien dan zijn amateuristische geldbeluste voorgangers. Hij heeft één ding mee. Welke school er ook zal worden gesloten, er hoeft niemand werkeloos te worden. Het berekende personeelsverloop voor de komende jaren biedt ruimte genoeg om iedereen te herplaatsen. Dat in aanmerking nemend geeft veel ruimte voor een op onderwijswaarden en gemeenschapswaarden gebaseerd besluit over welke basisschool het eerst in aanmerking komt om te worden gesloten. Wat mij betreft is dat in ieder geval niet de Jozefschool. Er is geld genoeg om er voor te zorgen dat die nog jaren mee kan en hij is die investering meer dan waard.

Maar voordat hij aan die klus begint zou Hans van Rooijen hulp moeten zoeken om het huidige amateuristische bestuur van de onderwijskoepel te vervangen door mensen met visie en gezond verstand. 

Liegt de fractievoorzitter van Lijst Kras?

                                                                      

Loek Kras

In het Volendams weekblad De Nivo van 4 februari 2015, staat een uitgebreid artikel waarin de fractievoorzitter van de lokale partij, Loek Kras, zijn woede uit over de gang van zaken bij een bezwaar dat het Volendams bedrijf Nieuw Leven en de bewoners van het centrum  bij de Raad van State hadden ingediend tegen de plannen van de gemeente om het centrum van Volendam grootschalig te verbouwen.

Vrieskist

Volgens Loek Kras gaat het bezwaar over een oud plan dat in de vriezer zit en niet door gaat. Hij verwijt de ambtenaren die de gemeente hebben vertegenwoordigd op de zitting van de Raad van State dat zij ver buiten hun opdracht en bevoegdheid zijn gegaan. Ze hebben het oude plan daar op tafel gelegd en verdedigd en dat had nooit mogen gebeuren. De betrokken wethouders Wim Rijkenberg en Marisa Kes en de fracties hebben zich onmiddellijk van de gang van zaken gedistantieerd.

Volgens Loek Kras is er een intern onderzoek gestart en moet de zaak tot op de bodem worden uitgezocht. Los van de uitslag vindt hij dat de betrokken ambtenaren moeten worden berispt. De gang van zaken ziet hij als schadelijk voor het vertrouwen in zijn partij die zich juist heeft ingezet om de megalomane plannen van tafel te krijgen.

Rare zaak

Het is een vreemde gang van zaken. Ambtenaren kunnen zo maar een vrieskist openen en de daarin opgesloten plannen op eigen houtje ontdooien. Dat is natuurlijk niet zo. Het is dan ook de vraag of de betrokken ambtenaren als zondebok moeten dienen voor het feit dat leidinggevenden en wethouders niet hebben zitten opletten. Het is ook niet de eerste keer dat bij de gemeente Volendam op die wijze zondebokken worden gezocht.

Het verhaaltje over de vrieskist geloof ik niet erg. Bezwaarmakers komen niet zo maar terecht bij de Raad van State. Daar is een hele procesgang aan vooraf gegaan via de rechtbank en het gerechtshof. Het is dus een al lang lopende kwestie met dat bezwaar.  Kennelijk hebben leidinggevenden en/of wethouders verzuimd om de ambtenaren die zich met deze zaak bezig hielden het sein te geven dat het plan niet meer verdedigd hoefde te worden. Dat is aannemelijk. In verband met deze kwestie heb ik al eens eerder gesignaleerd dat de plannen weliswaar bevroren waren, maar nog niet van tafel. Er is nooit ergens een besluit genomen dat de plannen zijn herroepen en naar de prullenbak konden.

Als het waar zou zijn dat, zoals Loek Kras beweert, ambtenaren ver buiten hun opdracht en bevoegdheid zijn gegaan, lijkt het voorstel om ze te berispen niet geloofwaardig. Het lijkt me, als het waar zou zijn, eerder aanleiding voor ontslag. Bij de gemeente Edam-Volendam zijn aardig wat mensen voor minder ontslagen of weggewerkt.

Het wordt nog raarder als uit de B&W besluiten van 27 januari 2015  blijkt, dat het college de ambtenaren heeft gemachtigd om de gemeente te vertegenwoordigen in het geding bij de Raad van State. Men wist er van en het distantiëren is dan een ongeloofwaardige actie.

Er zijn meer vragen rond deze kwestie. Ten behoeve van de grootschalige plannen heeft de gemeente een aantal huizen op de Zeestraat aangekocht. Hoewel de gemeente bezig is om panden die ze bezit te verkopen als ze geen nut voor de gemeente hebben, staan de aangekochte plannen niet op het verkooplijstje. Dat wekt het vermoeden dat de megalomane plannen niet definitief zijn opgegeven.

Weer een belofte gebroken?

Ongeveer anderhalf jaar geleden presenteerde de wethouder voor Ruimtelijke Ordening, Marisa Kes (VD|80)  grootschalige plannen voor de verbouwing van de Zeestraat en het Europaplein. Er moest veel meer winkelruimte worden gecreëerd omdat er volgens de wethouder in Volendam een statistisch tekort aan winkelruimte was. De plannen riepen veel weerstand op bij bewoners en winkeliers van het centrum. In de gemeenteraad bestond er onvoldoende draagkracht voor de plannen en de wethouder werd met name berispt omdat ze de inspraak niet serieus had genomen. ‘U bent bij het einde begonnen, in plaats van bij het begin’. Loek Kras, toen nog enig raadslid voor zijn partij steunde die kritiek voluit.

Afgaande op zijn uitspraken in het artikel staat hij niet meer achter zijn kritiek op de inspraak van destijds. Hij kondigt aan dat een nieuw plan, kleinschaliger van opzet in maart door het college aan de gemeenteraad zal worden voorgelegd. Daarna kunnen de bewoners en ondernemers inspreken. Dat is in strijd met de gang van zaken waar de gemeenteraad om heeft gevraagd. Die legde er de nadruk op dat plannen samen met de bewoners en ondernemers zouden moeten worden ontwikkeld. Bij de door Loek Kras geschetste gang van zaken komen ze weer in de situatie dat nagenoeg alles al vastligt en ze alleen nog invloed hebben op de te gebruiken steensoort en voegbreedte. De bewoners en ondernemers uit de oude kom klagen al maanden dat ze maar niets horen over de nieuwe plannen. Een gebroken belofte stel ik vast.

Niet geloofwaardig

Het in het Volendams weekblad door Loek Kras gevoerde verweer kan niet geloofwaardig worden genoemd. Het roept meer vragen op dan er beantwoord worden. De vraag is gewettigd of men toch stilzwijgend heeft ingestemd met de procesgang bij de Raad van State. Bij een gunstige uitslag, en voor de gemeente lagen die kansen zeer goed, zou een juridische hobbel zijn genomen die de uitvoering van de zeer grootschalige plannen op termijn toch door zouden kunnen gaan. Die hypothese kan worden getoetst. Als het volgens Loek Kras veel kleinere plan als puzzelstukje zou blijken te passen in het niet echt opgegeven oude plan, kan ook verklaard worden waarom de gemeente de aangekochte panden in de Zeestraat niet afstoot.

Gemeenteraad aan zet

In de huidige gemeenteraad is de bezetting wat anders dan in de gemeenteraad die voor de verkiezingen in 2014 de plannen nog niet voor uitvoering geschikt achtte. Gezien de ervaring dat de partijen die een coalitie hebben gesloten alle plannen van het college door dik en dun steunen, is het niet te verwachten dat deze gemeenteraad de plannen terug kan sturen voor nadere inspraak. Die situatie geeft het college de ruimte om inspraak formeel af te handelen. Er is geen plicht meer om met inspraak rekening te houden zoals de oude gemeenteraad dat graag wilde. Wantrouwen is gerechtvaardigd. Van de collegepartijen mag er geen wantrouwen bestaan. Maar wie het doen en laten van de getruukte wethouder van Ruimtelijke Ordening gevolgd heeft, kan weten dat er gezond wantrouwen altijd op zijn plaats is. Vertrouwen komt ter voet en gaat ter paard. Fractieleider Loek Kras moet daar maar eens over nadenken.

Gemeenteraadsleden is niets menselijks vreemd

                                                                     

niets menselijks is ze vreemd

Soms zijn gemeenteraadsvergaderingen oersaai. Bij zulke gelegenheden laat ik mijn gedachten nog wel eens de vrije loop. Bij voorbeeld aan de hand van Frans de Waal die in een van zijn boeken beschrijft hoe chimpansees aan politiek doen. Niet dat ik raadsleden als chimpansees zie. Maar iedere keer dat ik een raadsvergadering bezoek denk ik: ze hebben het niet van een vreemde.

Pastoor Alfred de Jong

Op de raadsvergadering van 29 januari 2015 was het meteen al raak. Het voorafgaande raadsplein werd voorgezeten door raadslid Alfred de Jong (CDA). De meeste voorzitters doen het uitstekend. Alfred de Jong begon echter met een patriarchaal vermanend praatje met de bedoeling om de toon te zetten. In mijn fantasierijke gedachten zag ik hem als een soort pastoor die zijn parochie vermanend toespreekt. Nu past dat wel voor een CDA’er, maar bij een belangenbehartiger voor het lokale bedrijfsleven die Alfred eigenlijk is, past het weer niet. In de raad heeft hij minder gezag dan daarbuiten. Dat zit hem kennelijk dwars, want anders kan ik niet verklaren dat hij zijn rol als voorzitter benutte om de raad een preek voor te houden.

Principes en het vermijden van bureaucratie

Ook kleinschalige bouwplannen hebben de instemming van de gemeenteraad nodig. Op voorstel van R.O. Wethouder Marisa Kes zou het een heleboel bureaucratie schelen als de raad die bevoegdheid  aan het college van B&W zou geven. Nico van Straalen (GrL) ging er voor zitten en betoogde dat de raad zijn contolerende bevoegdheid niet zo maar uit handen moest geven. Hij werd verbaal bekogeld. Wantrouwde hij de wethouder soms? Tja daar kun je niet gemakkelijk ja op zeggen in zo’n gezelschap. Dat er reden is voor wantrouwen heeft Kes al vele malen bewezen, maar ze heeft een stevige kliek om zich heen. Die deed net of van Straalen vanwege een principe heel veel burgers slachtoffer wilde laten zijn van onnodige bureaucratie. Een nogal vals argument bleek even later. In haar repliek liet de wethouder weten dat het hooguit om een of twee gevallen per jaar gaat. Ik denk dat we maar heel goed op moeten letten om welke gevallen het dit jaar zal gaan. Zo zijn er al vragen gerezen over de gang van zaken op de Dril.

Volendam verslaat ‘Edam’

Edam staat tussen haakjes. Het is de benaming van Marisa Kes in de verkiezingsstrijd van 2014 voor de partijen (GrL, VVD en PvdA) die voor de ingebruikname van de door de gemeente van het Hoogheemraadschap aangekochte historische panden. Daarmee riep ze als het dominante vrouwtje van de lokale politiek de kiezer op om tribaal te stemmen.  In de vergadering was de instemming aan de orde voor de verkoop van de panden met een verlies van anderhalf miljoen aan een koper met wat vlekje op zijn blazoen.

Een inspreker, de heer Tromp Meesters, hekelde het beleid van de ‘Volendammer partijen’(CDA, Lijst Kras en VD|80). Hij werd bedankt, maar vond weinig gehoor.

Het nog niet echt dominante mannetje Tuyp van het CDA verdedigde de verkoop op populistische wijze door de kosten gigantisch te overdrijven. Het in gebruik nemen van de panden voor de huisvesting van ambtenaren zou volgens hem ten koste gaan van het beschikbare budget voor WMO, ouderenzorg en jeugdzorg. Voor de kritiek op de gang van zaken en de kritiek op de koper, had hij geen goed woord over. “In de media is de betamelijkheid ver overschreden”, was zijn stelling. Loek Kras deed het wat later nog eens dunnetjes over. Een verwijt inzetten om de kritiek onschadelijk te maken is een van de oudste politieke manoeuvres en Tuyp speelde zijn zet met vertoon van verontwaardiging uit. Het ontsloeg hem van de plicht om aan te tonen dat de gemeente wel degelijk met een betrouwbare koper in zee was gegaan.

Het wel dominante mannetje van de gemeenteraad, Nico Karhof, verraste me . Waar de andere ‘Volendamse partijen’ weinig gelegenheden onbenut lieten om bij de ‘Edamse’ partijen zout in de wonden te strooien en hen op te zadelen met de schuld voor het fiasco, stelde hij op besliste toon dat er een punt moest worden gezet achter een hele bedroevende affaire. Zo spreken dominante mannetjes. Ze argumenteren niet, ze geven een bevel. Interessant was de zin waarmee Karhof begon om aan te duiden dat hij als expert vanaf het begin bij de kwestie betrokken was. Hij heeft die zin niet afgemaakt en ging snel op iets anders over.

Nico van Straalen (GrL) probeerde het nog wel met een set van logische argumenten en Wim Runderkamp (VVD) kwam met een stevig betoog, maar in het forum waar de ‘Volendamse partijen’ de macht hebben, kregen ze geen voet aan de grond. Het bontst werd het gemaakt door Loek Kras (Lijst Kras) die uitgebreid de tijd nam om zout in de wonden te wrijven en met politieke verwijten te strooien. Als een soort Napoleon legde hij de verslagen partijen uit wat ze allemaal fout hadden gedaan en wat ze beter hadden kunnen doen. Hoewel hij als lid van de door hem verlaten partij Recht door Zee, voor de aankoop van de panden was geweest, was hij nu tegen. Dat was gebeurd nadat hij  eens door de panden had gewandeld en had vastgesteld dat ze absoluut ongeschikt waren voor de huisvesting van ambtenaren. Het leverde een aardig doorkijkje op naar raadsleden die ergens voor of tegen zijn uit loyaliteit met hun leider. Af en toe van standpunt (en dominante groep) wisselen, is niet ongebruikelijk in de politiek. Het gebeurt echter vooral bij degenen die in de gunst van het dominante mannetje willen blijven.

Examenwerkstuk

Er zijn tal van manieren om naar zo’n vergadering te kijken. De socio-biologen zouden hebben genoten, terwijl de ethici, moraaltheologen en de liefhebbers van logisch redeneren hun potlood uit verontwaardiging zouden hebben stuk gebeten.  Door alle verworvenheden heen die het dier tot mens hebben gemaakt, blijft zijn afkomst zichtbaar.

De inhoud van de betogen en discussies zou ik graag als examenstuk willen voorleggen aan studenten logica om aan te wijzen waar de emotie en machtswoorden het van de rede winnen.

Disclaimer: in de lokale politiek van Edam-Volendam bestaan er nogal wat weerstanden tegen het kritisch of satirisch in beeld brengen van politici. Ik verwijs ze graag naar de bestaande wetgeving en jurisprudentie. Politici moeten tegen een stootje kunnen.

De woningbouwstichting ‘De Vooruitgang’ vervult haar taak niet goed

Eerste nieuwe huurwoningen sinds 25 jaar

                                     

In de Nivo, het weekblad van Volendam,  van 26 november 2014, plaatste de lokale partij VD|80 een brief, soort noodkreet, aan de Minister van Volkshuisvesting Stef Blok. Aanleiding daartoe was de opdracht van de Rijksoverheid aan de gemeente om een aantal asielzoekers te huisvesten. VD|80 wees de minister er op dat in Volendam slechts 13% van het aantal woningen huurwoningen betrof en dat het nu al een probleem zou zijn om voor urgente gevallen tijdig een woning aan te wijzen.

Voor mij was dat reden om eens wat dieper in het woningbouwbeleid te duiken. Waarom zijn er zo weinig huurwoningen? Bij de eerste bevinding bleek al dat VD|80 de zaken niet helemaal zuiver benoemt. Het aantal huurwoningen in de kern Edam bedraagt bijvoorbeeld ongeveer 25% van het aantal woningen. Voor de hele gemeente zou het percentage van 13% hoger uitvallen.   

De Edamse huurwoningen vallen onder de Wooncompagnie een regionale verhuurder, in Volendam wordt de taak uitgevoerd door de eigen woningbouwstichting De Vooruitgang.

De Vooruitgang, de financiën nader bekeken

De woningbouwstichting publiceert haar jaarverslagen op de eigen website en kan, ook vanwege de uitvoerigheid van de jaarverslagen, transparant worden genoemd. De stichting zit er warmpjes bij, ze heeft overeenkomstig onderstaand staatje een royaal eigen vermogen.

2010   19.182.293,-

2011   24.495.000,-

2012   28.244.081,-

2013   25.257.103,-

In 2009 en 2013 heeft de stichting bij elkaar ongeveer 13 miljoen van het vermogen afgeboekt in verband met de onrendabele top van nieuwe investeringen (o.a. Julianaweg en Siriusplein).

Ten opzichte van het eigen woningbezit dat getaxeerd wordt op ongeveer 60 miljoen, kan het vermogen aanzienlijk worden genoemd. Jaarlijks  kan de stichting rekenen op een batig saldo op de exploitatie van enkele miljoenen op een jaaromzet van ongeveer 7 miljoen.

De door de gemeente berekende WOZ-waarde is iets meer dan het drievoudige van de 60 miljoen waarop de Vooruitgang het eigen bezit taxeert.

Het woningbezit en het beleid

Met ingang van 2014 heeft de stichting het volgende aantal woningen:

Eengezinswoningen       329

Flats                                607

Kl. Eengezinswoningen   43

Aanleunwoningen           181

Totaal                           1159

De Vooruitgang voert haar taak als sociale huisvester in nauw overleg met het bestuur van de Gemeente uit. De laatste jaren is er bijzondere aandacht geweest voor de uitbreiding van het aantal seniorenwoningen in verband met de toenemende vergrijzing. 

Voor de uitbreiding van het aantal eengezinswoningen bestaat geen beleid. In het jaarverslag van 2013 vind ik geen enkele ambitie om dat aantal te vergroten. Zo schrijft de Vooruitgang (pagina 30) “Eind 2013 zijn de 10 eengezinswoningen in de Broeckgouw opgeleverd. Voor het eerst sinds 25 jaar heeft de Vooruitgang in samenspraak met de Gemeente weer eengezinswoningen kunnen bouwen in een nieuwbouwwijk”

Er bestaat dus geen beleid om het aantal eengezinswoningen te verhogen. Op pagina 49 van het jaarverslag staat: “In 2013 zijn vier woningen verkocht (aan de huurder, pl). In 2010 is besloten dat verkoop mogelijk is als de Vooruitgang de gelegenheid krijgt nieuwe eengezinswoningen te bouwen zodat het aantal eengezinswoningen gelijk blijft.

Krappe Huurmarkt

De Vooruitgang noemt de huurmarkt zelf ook krap (pagina 48). Dat blijkt ook wel uit het aantal woningzoekenden.  Het jaarverslag meldt dat er 464 woningzoekenden zijn. Gewezen wordt op de sterke stijging van het aantal woningzoekenden in de categorie 35-54 jaar en de categorie 18-34 jaar.

Rekenkundig komen er jaarlijks gemiddeld 75 huurwoningen vrij voor woningzoekenden. Dat zijn er veel te weinig. Zelf schrijft de Vooruitgang daarover: “Doordat het aantal woningzoekenden stijgt, zullen de wachttijden bij de Vooruitgang oplopen (pagina 46)”. Theoretisch schat ik dat het wachten op een eengezinswoning wel eens zo’n jaar of vijf zou kunnen zijn. Dat dit een probleem veroorzaakt mag ook al blijken uit het feit dat een aantal Volendamse gezinnen uit ‘arre moede’ op zoek is gegaan naar een huurwoning in Edam.

Krappe huurmarkt is het gevolg van beleid

Uit het jaarverslag kan de conclusie worden getrokken dat de krapte zich vooral voordoet bij eengezinswoningen. Terwijl er voldoende aandacht is voor seniorenhuisvesting, ontbreekt die voor gezinnen die op zoek zijn naar een huurwoning. Dat mag merkwaardig worden genoemd. Er zijn meerdere maatschappelijke ontwikkelingen (denk aan echtscheidingen, werkeloosheid, faillissementen e.d.) die de behoefte aan huurwoningen doen toenemen.

Als er al in geen 25 jaar in nieuwe wijken geen nieuwe huurwoningen zijn gebouwd voor gezinnen, kan dat maar één ding betekenen. Het is bewust beleid. Huurwoningen verminderen het aantal koopwoningen. Het krappe beleid is er op gericht om de markt van woningzoekenden richting koopwoning te duwen.

Dat er geen of weinig behoefte zou zijn aan huurwoningen wordt in ieder geval door recente cijfers niet gestaafd.

Moet het beleid om?

Niet alleen het verzoek van VD|80 aan minister Blok om het aantal toe te wijzen asielzoekers te verkleinen in verband met de krappe huurmarkt, maar ook het aantal woningzoekenden op de wachtlijst van de Vooruitgang wijst er op dat in het verleden de beleidsprioriteiten verkeerd zijn gesteld. Dat is niet alleen te wijten aan de Vooruitgang die te weinig heeft gevochten om haar taak zo goed mogelijk te kunnen vervullen. Het is beslist ook aan het gemeentebestuur te wijten dat er een groeiend tekort is aan eengezinswoningen.

Het beleid moet om. Ik kijk met belangstelling uit naar de verkiezingsprogramma’s die in voorbereiding zijn voor de gemeenteraadsverkiezingen in november 2015, maar het zou beter zijn als de politieke partijen die in de gemeenteraad vertegenwoordigd zijn eerder van zich laten horen. Geld is het probleem niet. Zowel de gemeente zelf als de Vooruitgang beschikken over welgevulde buidels.

Volendam|80 rijdt een scheve schaats met woningen voor asielzoekers

                             

In het Volendammer weekblad de NIVO van 26 november 2014 staat een artikel over de Volendamse woningbouwvereniging ‘De Vooruitgang’. Dat presteert goed staat er, maar daar kunnen we alvast wel wat vraagtekens bij zetten. Al jaren loopt het aantal huurwoningen in Volendam achter op de vraag. In Volendam wordt de voorkeur gegeven aan het bouwen van koopwoningen. Huurwoningen worden mondjesmaat gebouwd. Je zou dus kunnen stellen dat de woningbouwvereniging ‘De Vooruitgang’ al jaren te weinig haar best doet voor de mensen die bij haar staan ingeschreven voor een huurwoning. Om het een beetje te kunnen begrijpen dient er op gewezen te worden dat de woningbouwvereniging een bolwerk is van het CDA. Het CDA met zijn banden in de bouw- en bankwereld is voor het bouwen van koopwoningen. Daar valt gewoon meer aan te verdienen. Wie dat tegen wil spreken moet maar eens uitleggen waarom er in Volendam al jaren permanent een gebrek aan huurwoningen bestaat. Overigens wonen Volendammers het liefst in een eigen huis en werken ze daar hard voor.

Te weinig huurwoningen voor asielzoekers volgens VD|80

In de gemeente Edam-Volendam staan circa 12.000 woningen. Volgens een publicatie van de politieke partij Volendam|80 deze week in dezelfde weekkrant,  zijn daarvan slechts 13% huurwoningen in de sociale sector. Dat zijn er te weinig stelt de partij VD|80 die bekend staat om haar opportunisme en gebrek aan nuance. Deze partij zegt echter niet dat er te weinig huurwoningen zijn voor de eigen bevolking. Boven het uitgebreide artikel dat ze in de krant plaatste staat de kop: “Verdringen asielzoekers lokale bevolking op sociale huurwoningmarkt? “ Dat vraagteken staat er om retorische redenen. Voor VD|80 is dat helemaal geen vraag. In haar bij het artikel afgedrukte brief aan Minister S. Blok, schrijft ze liever minder asielzoekers te krijgen dan het Rijk aan de gemeente toewijst. Het kost al moeite om op tijd een huurwoning toe te wijzen aan  mensen met een ‘urgentie’, schrijft ze.

De gemeente moet op dit moment nog 24 asielzoekers huisvesten en het jaar is al bijna om. Volgens haar verwacht men nog zo’n aantal verplicht te moeten huisvesten. Het zijn er te veel, schrijft VD|80 aan de minister. Ze vindt dat het aantal op te nemen asielzoekers afhankelijk moet worden gemaakt van het aantal beschikbare huurwoningen. In Amsterdam bestaat de woningvoorraad uit 60% huurwoningen

Valse tonen

Het trucje om er onder uit te komen is al vaker geprobeerd. Tot nu toe heeft het niet gewerkt en het zal ook deze keer niet werken. En dat is maar goed ook. Het is a-sociaal om de opvang van asielziekers op andere gemeenten te willen afwentelen. Als Edam-Volendam te weinig huurwoningen bouwt, moet ze maar op de blaren zitten.  De lokale partij VD|80 is bang dat als het aantal te huisvesten asielzoekers niet wordt gehaald, het Rijk op kosten van de gemeente een aantal woningen koopt om daar asielzoekers in te huisvesten.

Ik zou bijna willen dat het zo ver komt dat het Rijk woningen gaat aankopen. Dat zou tegemoet komen aan mijn bezwaar dat asielzoekers eenzijdig in huurwijken worden gevestigd en wijken met koopwoningen daarvan verschoond zijn. Dat is het addertje dat in het betoog van VD|80 zit. De eenzijdige nadruk op huisvesting van allochtonen in huurwijken levert een zware sociale druk op voor die wijken. Het zou dan ook eerlijker zijn om wijken met koopwoningen evenredig te belasten.

Natuurlijk maak ik me met zo’n betoog niet populair bij de meeste Volendammers, maar daar kan ik niet zo mee zitten. Ik ben slechts een boodschapper. Als ze willen voorkomen dat er asielzoekers in wijken met koopwoningen worden gehuisvest, moeten ze niet bij mij zijn. Het juiste adres is de gemeente en de woningbouwvereniging die al jaren zuinigjes aan doen bij het bouwen van sociale huurwoningen.

Eerlijk delen

Wat voor probleem zou er nu kunnen zijn als de gemeente Edam-Volendam door het Rijk gedwongen zou worden op woningen aan te kopen? De gemeente is er rijk genoeg voor en kan de aankoop zien als belegging op langere termijn. Er staan genoeg woningen te koop, dat kan ook niet het probleem zijn. Bij de huisvesting van vluchtelingen en vluchtelingengezinnen voert de woningbouwvereniging ‘De Vooruitgang’ al jaren lang het beleid om ze goed te spreiden, zodat er geen concentraties ontstaan. Dat is een goed beleid. Hoewel er ook wat minder gelukkige verhalen zijn, vallen er juist heel veel gelukkige verhalen te vertellen over in Volendam gehuisveste gezinnen die goed tot heel goed door hun buren zijn ontvangen. Volendam mag dan een slechte naam op dit terrein hebben, de praktijk bevestigt dat eigenlijk helemaal niet.

Populisme

Ik schaam me een beetje voor het populistische geluid van een lokale partij in het dorp waar ik woon. Ik vraag me af waarom ze een dergelijke brief aan de minister zo uitgebreid in de publiciteit brengen. De wijze waarop ze het in de publiciteit brengen lijkt op het zoeken naar bijval voor het probleem dat de eigen ‘urgenten’ al moeilijk aan een woning kunnen worden geholpen. Dat lijkt op het uitspelen van de ene groep in nood tegen de andere die ook vaak al jaren op een woning wachten. Met deze publicatie doet VD|80 belast VD|80 vluchtelingen en vluchtelingengezinnen die door het Rijk zijn geaccepteerd onnodig door bezwaren op te roepen tegen hun huisvesting in de gemeente. 

Gemeenteraad

Deze week is er nog een vergadering van de gemeenteraad van Edam-Volendam. Het lijkt me goed als dit onderwerp als urgent punt wordt ingelast om na te gaan of andere partijen deze solo-actie van de lokale partij Volendam|80 steunen. Dan kan er gelijk even gekeken worden naar wat er op korte termijn kan worden gedaan om op inbrei-locaties en het uitbreidingsplan Broekgouw méér sociale huurwoningen te plannen. Ondertussen kan men zich behelpen met de aankoop van woningen. Zodra er een naast ons vrij komt, mag daar een asielzoekersgezin gehuisvest worden. En ik neem aan dat er meer mensen in Volendam zijn die er zo over denken.

De kleine lettertjes bij de begrotingsbehandeling 2015 Edam-Volendam

                                                                   

Loopt na de kerk de democratie leeg?

Laat ik maar met de deur in huis vallen. De door het college van B&W ingediende begroting voor 2015 is zonder een enkele wijziging goedgekeurd door de voltallige gemeenteraad van Edam-Volendam. Thuisgekomen, na een uitzonderlijk vroeg beëindigde vergadering, trof ik in mijn avondkrant een groot artikel over de onzinnigheid van vergaderen. Deelnemers zijn te wollig uit onzekerheid of gebruiken te veel vakjargon, is een van de klachten. Nou met dat vakjargon viel het op 13 november 2014 wel mee, het was vooral wolligheid. Al vroeg was duidelijk dat er geen bloed zou vloeien en met een strakke vergaderorde had iedereen om 12 uur thuis kunnen zijn voor de lunch. Het werd evengoed nog 4 uur in de middag. Iedereen moet z’n zegje kunnen doen. Tussen al die wollige zinnen vond ik nog een paar kleine lettertjes die de moeite waard waren.

Onuitgevoerde moties

De oproep aan het college om vragen, verzoeken en brieven van burgers sneller te beantwoorden, klonk ook dit jaar weer. Het is een ritueel geworden en ondanks allerlei beloften lijkt het maar niet goed te lukken. De burger die daar geïrriteerd door raakt (ik wacht zelf al een jaar of drie op de toegezegde beantwoording van een verzoek) kan troost vinden in het feit dat ook raadsleden dat probleem hebben. Moties die door de raad worden aangenomen lijken soms te verdwijnen in de onderste lade. Het college doet er niets mee. Het leidde tot wat cynische woorden en weinig ophef.  Dat laatste kwam omdat de dag in het teken stond van ‘laten we het elkaar niet te moeilijk maken’. Partijen bleven vriendelijk voor elkaar en voor het college. De opmerkelijkste uitzondering werd gevormd door de wat verbeten sneren van wethouder Gina Kroon-Sombroek (CDA) richting GroenLinks bij hun vraag om het al lang leeg staande pand op de Dijk te bestemmen voor lichte horeca om mensen met een handicap aan werk te helpen. Vorig jaar deed ze dat ook al. Het lijkt tijd te worden voor een goed gesprek want het is een sympathiek voorstel.

Dubbele Petten

Wethouder Wim Rijkenberg vergat na de eerste vragenronde de vragen te beantwoorden van Alfred de Jong (CDA) over economische aangelegenheden. Daar leek een freudiaans duiveltje bij mee te spelen. De oud-bankdirecteur met zijn grote netwerk in het bedrijfsleven en nog steeds actief in een aantal functies,  bleek vragen te hebben gesteld die hij ook al in een andere hoedanigheid (een andere pet) in een overleg met de wethouder had gesteld. Rijkenberg wees daar fijntjes op. Ik wil niet direct spreken van belangenverstrengeling. Het is echter de vraag of activiteiten als pleitbezorger voor het lokale bedrijfsleven verenigbaar zijn met het woordvoerderschap voor economische aangelegenheden in de gemeenteraad. Een ethisch vraagstukje waar het CDA kennelijk nog niet goed over heeft nagedacht.

Voorlopig geen live-uitzending van raadsvergaderingen

Het is al een lang gekoesterde wens om de raadsvergaderingen live uit te zenden zodat ze via de televisie voor alle inwoners zijn te volgen. Het komt er maar niet van. Het grootste verzet zit bij de lokale Volendamse partijen. Gezamenlijk (VD|80, Lijst Kras, CDA) dienden ze een motie in om de in de begroting geraamde kosten  op de lange baan te schuiven. Het logisch klinkende argument was dat ze niets voelden voor investeringen zolang het onzeker was of de huidige vergaderzaal zou kunnen worden behouden. De drie collegepartijen hebben een meerderheid in de gemeenteraad. De motie werd dus zonder stemming aangenomen. De oppositie liet het lopen en legde de coalitiepartijen het vuur niet aan de schenen.  Zo duur is het ophangen en eventueel weer verwijderen van (camera)apparatuur nu ook weer niet. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat een aantal partijen liever niet op de vingers wordt gekeken. Begrijpelijk want de presentatie van standpunten is niet altijd even overtuigend. Betogen werden bij deze vergadering regelmatig van papier voorgelezen en zijn zonder dat hulpmiddel vaak  weinig welsprekend. Welsprekendheid lijkt niet tot de talrijke Volendamse talenten te behoren. Dat kon straks, bij een nieuwe raad wel eens in het nadeel van de Volendamse partijen uitvallen. Opmerkelijk was verder dat de raad met gemak 3 miljoen uittrok voor een weg onderlangs om het parkeerterrein achter Spaander bereikbaar te maken, terwijl de overlast langs het Zuideinde niet eens genoemd werd. Aan de ene kant met geld smijten en daarnaast op een paar euro beknibbelen als het om live-democratie gaat ten koste van de geloofwaardigheid.

Keuzevoorstel Europaplein, een noviteit?

De gemeenteraad mopperde tussen de regels door dat ze nogal eens voor voldongen feiten worden gesteld door het college en dat men voorstellen ook vaak te laat krijgt om zich zorgvuldig voor te bereiden. Het college trok zich van die opmerkingen weinig aan. Niemand die met de vuist op tafel sloeg om het college de wacht aan te zeggen. Het zal in de toekomst dus wel weer opnieuw gebeuren. Wethouder Wim Rijkenberg zal het zelf niet laten gebeuren. Hij kondigde aan dat bij de herinrichting van het Europaplein de gemeenteraadsleden een voorstel krijgen dat ze niet voor een voldongen feit zal stellen. Het voorstel zal een aantal keuzen bevatten waarbij raadsleden hun voorkeur kunnen uitspreken. Of dat ook zal gelden voor een overdekte fietsenstalling op het plein is dan wel weer de vraag. Niet daar liet hij al doorschemeren, en ook niet overdekt. Terrasjes zullen wel mogelijk zijn, al zou dat vermoedelijk in het keuzepakket worden opgenomen. Ik denk dat men op de Dijk niet op concurrentie zit te wachten.

Tevredenheid maakt gezapig?

De begroting klopt meerjarig en er is voldoende weerstandsvermogen, een weelde aan reserves en nauwelijks schuld. In dat opzicht is de gemeente één van de witte raven onder de gemeenten. De VVD opperde dat de gemeentebelastingen in de toekomst wel omlaag kunnen. Als ze niet oppassen wordt die toekomst ieder jaar weer verder opgeschoven. Zo veel tevredenheid kan ten koste gaan van de alertheid en de ‘span of control’. Dat geeft het college te veel speelruimte en is schadelijk voor het democratisch gehalte. Wat mij betreft mag de gemeenteraad wel wat duidelijke piketpaaltjes slaan en de democratie wat fleur en inhoud geven.