Het gesol met het Europaplein

                                                               

De Zeestraat en het Europaplein zijn bepaald niet moeders mooiste. De geschiedenis heeft er zijn merktekens achter gelaten. Een trambaan, een gashouder en rookhuisjes hebben hun sporen achtergelaten en zijn verantwoordelijk geweest voor de contouren van de te brede Zeestraat en het weinig aantrekkelijke Europaplein. De vervanging van het oude PiusX voor het nieuwe PX is een grote verbetering geweest voor het aanzien. De Havenhof is dat nooit geworden, al zou de vervanging van het wit van de topgevels door Waterlands groen en nog liever blauw een hele verbetering opleveren.

Centrum

De Zeestraat en Europaplein met hun omgeving vormen met hun opgang naar de Dijk het centrum van Volendam. Een centrum met tal van functies is van ons allemaal, heb ik al eens eerder gesteld. Het is niet alleen van de bewoners en de ondernemers, het is ook erfgoed dat iedereen toebehoort. Ook de gebruikers van het centrum hebben hun rechten want zonder hun regelmatig bezoek en aanwezigheid, zou het geen centrum meer zijn. De drie rechthebbenden, de bewoners, de ondernemers en de gebruikers hebben op papier gezelschap gekregen van een vierde partij: de toerist.  Een aantal jaren geleden werd een plan gemaakt (Integraal Ontwikkelingsplan) dat voorzag in het aantrekkelijker maken van het centrum ten behoeve van de dag- en verblijfstoerist. Ineens mocht PiusX van het CDA niet meer op dezelfde plaats worden gebouwd. De ruimte moest gereserveerd worden voor nieuwe centrumplannen met uitbreiding van het aantal winkels en woonfuncties daar boven. Daarmee trad een vijfde partij als mogelijk belanghebbenden aan. Die partij bestaat uit bouwers en projectontwikkelaars die likkebaardend naar al die mooie verdienkansen keken. Wethouder Marisa Kes (VD|80) legde de loper voor ze uit en de doos van Pandora was geboren. Sindsdien is er onrust.

Parkeren

Het integraal ontwikkelingsplan is door de tijd achterhaald. Het idee om het winkelbestand uit te breiden is niet levensvatbaar meer door het veranderend koopgedrag. De megalomane plannen van Wethouder Kes zijn afgeserveerd door de gemeenteraad en de Raad van State heeft een streep door een deel van het bestemmingsplan gehaald. Een nieuwe wethouder Wim Rijkenberg (Lijst Kras) is in 2014 begonnen met de ontwikkeling van nieuwe en bescheidener plannen. Ze zijn recent gepubliceerd en ook al weer bron van heftige discussies geworden.  De verschillende belanghebbenden proberen ieder een eigen bestemming te geven aan het Europaplein. De bewoners aan het plein en de groene idealisten willen een autovrij plein. De ondernemers en bezoekers willen op het Europaplein kunnen parkeren. Ze geloven niet in het idee dat het plein tot leven kan worden gebracht zodat het gaat lijken op de mooie plaatjes die van het toekomstig plein zijn gemaakt. Ik behoor tot de ongelovigen. Een maakbare wereld bestaat alleen in de hoofden van plannenmakers, de gebruikers zullen het links laten liggen.

In feite gaat de strijd tussen de bewoners van het plein en de ondernemers. Wethouder Kes heeft de bewoners een sterke positie gegeven. Maar ze zijn slechts één van de partijen. Ze hebben altijd auto’s voor de deur gehad net als de bewoners langs de parkeerpleinen bij de Stient en van Baarstraat. Een keuze voor het wonen in het centrum brengt met zich mee dat je woont in de reurigheid die een centrum met zich mee brengt. Daarom kan wat mij betreft aan hun belang geen overmatige waarde worden toegekend.

Psychologie

Ooit was ik een trouwe klant van de Hema. Daar kom ik tegenwoordig nauwelijks meer. Sinds je niet of in de wintermaanden nauwelijks meer kunt parkeren op het Europaplein, heb ik alternatieven gezocht en gevonden. En ook al roepen ze dat vanaf  het parkeerterrein van de AMVO het niet ver is, bij mij werkt het niet. Ik ben lang niet de enige. Nadat in de herfst van vorig jaar beperkt parkeren op het Europaplein weer mogelijk werd, meldden de winkeliers een substantiële verhoging van de omzet. De theorie van loopafstanden  is een abstractie die door de praktijk wordt weerlegd. Het heeft met psychologie te maken en die wordt volstrekt genegeerd door de plannenmakers met hun  ideaalplaatjes. Ze gaan uit van hun eigen droombeleving in plaats van de beleving van centrumbezoekers.

Kies voor ondernemers

Zonder winkels geen centrum en zonder winkelbezoekers geen sfeer. Dat zou het belangrijkste uitgangspunt moeten zijn bij het maken van plannen. En de kernvraag is dan: wat wil het bezoekend publiek? Wat maakt het voor hen aantrekkelijk? Uit alle onderzoeken op dat terrein blijkt dat parkeerfaciliteiten een belangrijk criterium zijn en in de praktijk is gebleken dat parkeren op het Europaplein omzetverhogend werkt voor de ondernemers in het centrum.  De huidige situatie is al heel wat fraaier dan het oude parkeerterrein. Er zijn geen doorslaggevende redenen die wijziging van de bestaande situatie noodzakelijk maken, op een wijziging na. Ook in de zomermaanden zou het Europaplein voor parkeren moeten kunnen worden benut. Dat is in het belang van de ondernemers en het is de wens van de bezoekers en met die wensen wordt te weinig rekening gehouden.

Niks meer aan doen

Niks doen is natuurlijk een lastige opgave voor plannenmakers en politici, maar in dit geval zou het toch wel eens de beste oplossing kunnen zijn. Bestem het Europaplein voor parkeren in zijn huidige vorm en leg er geen droomplaatje over heen dat waarschijnlijk nooit tot leven zal komen. Het is een waagstuk met een hoog risico op mislukking. Mislukking gaat te koste van de ondernemers. Persoonlijk en als medebelanghebbende heb ik maar twee wensen. Laat het zoals het is en maak parkeren ook in de zomer mogelijk. Mijn tweede wens geldt de Havenhof. Verander al dat wit in mooi Waterlands blauw. De hele omgeving zal er van opfleuren en huiselijker van worden en dat willen we toch?

Het CDA (in Edam-Volendam) verkoopt illusies over het Europaplein

KLADBLOK

‘Als je de steun wilt van het volk, laat ze dan illusies zien, want als je ze de waarheid vertelt, zullen ze je stenigen’. Aan deze aanbeveling voor politici door Machiavelli moest ik denken toen ik in de NiVo (van 20 november 2013) kennis nam van de visie van het CDA op de ontwikkeling van het centrum van Volendam.

Op het eerste gezicht is het een saai stuk. Voor wie alle discussies over het onderwerp heeft gevolgd zijn er echter wel interessante dingen te lezen. In het stuk maakt het CDA bijvoorbeeld duidelijk dat ze zich volledig afkeert van de grootschalige plannen die coalitiegenoot VD|80 voor het centrum koestert. De plannen van die partij en haar wethouder Kes worden definitief en grondig afgewezen.

Het CDA maakt echter ook duidelijk dat het vasthoudt aan het omstreden besluit om het Europaplein autovrij te maken. Het zijn de winkeliers en een aantal bezoekers van het centrum die zich daar met hand en tand tegen verzetten. Ik maak er geen geheim van dat ik daarbij hoor. In mijn visie is parkeren de enige logische bestemming van dat plein.  Echter, iedereen die dat ook vindt, loopt tegen de belangen van twee heel verschillende partijen op.

Op de eerste plaats gaat het om ‘linkse’ belangen. Daar vinden ze dat we beter de fiets of het Openbaar Vervoer kunnen nemen om ons te verplaatsen. Ze zijn gek op het plaatje van de fietsende moeder met volle boodschappentassen en een kind voor- en achterop.  Zeg ‘auto’ en ze zeggen: ‘weg ermee’. De auto’s verbannen ze dan ook het liefst naar een plek waar niemand ze kan zien.

Dan hebben we ook nog ‘rechts’. Die willen het nog wel eens voor de auto en de winkeliers opnemen. Maar in dit geval even niet.  Hoewel de grootschalige plannen van VD|80 door ‘rechts’ worden afgewezen, doen ze dat omdat een ander ‘grootschalig’ plan hen drijft. Ze willen namelijk het toeristisch gebied dat zich overwegend tot de fameuze Dijk beperkt uitbreiden tot het centrum van Volendam. Het zijn vooral de VVD en het CDA die zich daar voor inspannen en dat doen ze al sinds er plannen waren voor het verblijfstoerisme en de bouw van het Marinapark.

In die plannen speelt het Europaplein een centrale en principiële rol. Het moet een verblijfsgebied worden in plaats van een parkeerterrein. Volgens het CDA moet het plein ‘een belangrijke en waardevolle rol gaan spelen als kloppend hart en ontmoetingsplek voor de eigen burgers, winkelend publiek van buiten en toeristen’. Een ronkende zin die niet meer dan een illusie beschrijft. Pleinen in Nederland liggen er als regel kaal, winderig en ongebruikt bij omdat de weersomstandigheden in Nederland alleen aardig zijn voor pleinen die beschut liggen. Zo’n plein is het Europaplein helaas niet. De westenwinden die vanaf de brede Zeestraat worden aangevoerd maken het plein alleen maar een aangenaam verblijfsgebied op de zeldzame zomerse dagen waarop de westenwinden het even af laten weten. Maar ja, als je steun van de bevolking wilt krijgen voor plannen, kun je beter illusies verkopen dan de waarheid vertellen. En die waarheid is simpel. Meer dan een ‘kijkplein’ zal het nooit worden.

De oostwand en de zuidwand van het plein moeten wat het CDA (en de VVD) betreft een andere uitstraling krijgen. Het verouderde gebouw aan de oostwand waar vroeger het postkantoor zat en nu een winkel moet vervangen worden voor een gebouw met een ‘Volendamse’ uitstraling. De Zuidwand die gevormd wordt door de Ventersgracht en waar nu een rijtje woningen staat, moet vervangen worden door een ‘Volendamse’ wand met winkeltjes, een restaurant, eetcafé of bistro. Woningen daar moeten bij verkoop aan de gemeente worden aangeboden. Het is een merkwaardige zaak. De bewoners van de Ventersgracht spelen een belangrijke rol bij het betwisten van de functie van het plein. Ze willen dat de auto’s voor hun deur verdwijnen. Maar op de lange duur zijn zij het die zullen verdwijnen in de plannen van het CDA.

Het zijn naar mijn idee de begerige ogen van projectontwikkelaars die van het Europaplein een betwist gebied hebben gemaakt. Bouwen in dat gebied levert mooie verdienmodellen op. Om die reden was het CDA in het verleden al eens een heftig tegenstander van de herbouw van het cultureel centrum PX bij het plein en vertikte ze het om een eenduidig antwoord te geven op de vraag waarom ze daar tegen was.

Uiteindelijk gaat het om de grote vraag of het CDA harde argumenten heeft. Het winkelhart van Volendam moet volgens het CDA een impuls krijgen en volgens haar is iedereen daarbij gebaat. Dat winkels het door veranderde koopgewoonten steeds moeilijker krijgen, beseffen ze bij het CDA wel. Dat staat haar onnadenkende plannen voor uitbreiding van het winkelgebied echter niet in de weg. Dat winkels om te floreren vooral aangewezen zijn op comfortabele parkeermogelijkheden, ziet het CDA voor het gemak maar even over het hoofd. Dat is een probleem. Als er al iets ontbreekt aan het huidige winkelhart van Volendam zijn dat niet winkels, maar juist voldoende parkeermogelijkheden. En daar is het Europaplein dus uitermate geschikt voor.

Het is niet de eerste keer dat er met gelegenheidsargumenten wordt gewerkt. Toen het Marinapark gebouwd moest worden, was het argument dat verblijfstoerisme het teruglopend dagtoerisme moest opvangen. Het dagtoerisme heeft nog steeds geen daling laten zien. Bij het Marinapark is het (onnodige) middel erger gebleken dan de kwaal. Dat zou een waarschuwing moeten zijn.

nb. bijna precies een jaar geleden -25 november 2012- schreef ik al eerder over het Europaplein:
http://hardewoorden.blogspot.nl/2013/11/de-brink-van-volendam.html

De begrotingsbehandeling (2014) in Edam-Volendam KLADBLOK EXTRA

                                                                          

De gemeenteraad van Edam-Volendam pleit al een aantal jaren voor een overzichtelijke en leesbare begroting. Er was dit jaar tevredenheid over de voortgang, maar volgens de gemeenteraad is het einddoel nog niet bereikt. Er ontbreekt nog te veel toelichting waardoor verschillen met de voorgaande begroting niet altijd inzichtelijk zijn.

De vergadering werd dit jaar geopend door een trotse burgemeester W. van Beek. Hij liet een aantal voorbeelden zien van de gedigitaliseerde begroting zoals die sinds kort te vinden is op de gemeentelijke website. Grafisch mooi vorm gegeven, maar je hebt toch nog wel een aantal muisklikken nodig om uit te vinden dat de gemeente bijvoorbeeld 25 procent winst maakt op het uitgeven van reisdocumenten.  Afdalen naar details - wat krijgt organisatie X aan subsidie bijvoorbeeld-  is nog onvoldoende mogelijk. Maar het begin voor een echte publieksbegroting is er.

‘Paarse’ coup zette sfeer

Bij zo’n begrotingsbehandeling krijg je soms ook inzicht in huiselijke gewoonten. Sommigen hadden hun pyjama al aan of lagen zelfs al in bed toen ze laat in de avond die voorafging aan de begrotingsbehandeling kennis namen van het gezamenlijke amendement van VVD, PvdA en GroenLinks om het aangekochte complex van HHNK te bestemmen voor ambtenarenhuisvesting. Het betrof een zorgvuldig uitgedachte overvalstrategie die beoogde een einde te maken aan het lang slepende debat over de huisvesting van ambtenaren. Het tot een stellingenoorlog uitgegroeide debat eindigde in de vergadering in een langdurige en nogal hypocriete mopperpartij over ‘zorgvuldigheid’ die de coupplegers zou ontbreken. Van wie zijn pyjama al aan heeft, kun je kennelijk niet vergen dat hij of zij nog een paar uurtjes doorwerkt om de volgende dag fris van de lever commentaar te leveren op de inhoud van het voorstel. Er zal beseft zijn dat het zinloos zou zijn geweest. De coupplegers hadden een democratische meerderheid. Liefhebbers van de Deense serie ‘Borgen’ zullen de situatie ongetwijfeld herkend hebben als een van de klassieke voorbeelden van het spel om de knikkers. Vincent Tuyp (de beoogde fractievoorzitter van het CDA)  noemde de overval ‘Noord-Koreaans’. Een vergelijking die in alle opzichten mank ging en daarom te sterk een emotie onder woorden bracht waar met gratie verliezen ook een mogelijke keuze was geweest.

Algemene beschouwingen

Het eerste rondje is altijd voor de fractievoorzitters die hun visie geven op de begroting en het beleid. Het is een uitstekende gelegenheid voor politieke partijen om zich te profileren. Zorgen en wensen geven aan waar een partij voor staat. De hoofdprijs voor politieke beschouwingen gaat wat mij betreft naar Nico van Straalen die als fractievoorzitter van GroenLinks met een aantal onderwerpen boven de partijpolitiek uitsteeg en het college gewetensvol vanuit een helikopterview de maat nam. “Koersvast is het motto van de begroting, maar wat is de koers eigenlijk?”, was een van zijn vragen. Ook vond hij dat het college nog heel veel werk had te doen bij het verbreden van het draagvlak voor de fusie met Zeevang. Wim Runderkamp van de VVD was een goede tweede. Zijn boodschap aan het college: “meer regisseren, minder besturen”, verwoordde goed waar een groot deel van de raad problemen zag met het gebrek aan luistervaardigheid en empathie bij het college. Loek Kras, kennelijk nog aangedaan door de coup, bakte er helemaal niets van en had een verhaal zonder kop en staart. Janneke Rijpstra (PvdA) interpelleerde met de vraag of wat hij ter berde bracht wel tot de algemene beschouwingen kon worden gerekend.

Ondanks allerlei detailverschillen leek er over een aantal actuele kwesties brede overeenstemming te bestaan. Trots op een sluitende begroting waarvan de lastenstijging voor inwoners lager is dan de inflatie. Geen megalomane verbouwing van het dorpshart. Keuze voor duurzaamheid. Verhoging van de toeristenbelastingen. Sterk maken voor de derde ontsluitingsweg. Handhaven van voorzieningen bij bezuinigingen en keuze voor weg onderlangs bij de aanpassing van het dijkprofiel.

Amendementen en moties

Voorstellen van fracties om de begroting te wijzigen of het college opdrachten mee te geven kleuren meestal de debatten. Het amendement van de coupplegers om ambtenaren te huisvesten in het HHNK-complex hing als een schaduw over de hele dag. Alle pogingen van CDA, VD|80 en Lijst Kras om de discussie te verplaatsen naar de reguliere raadsvergadering op 28 november, zoals was gepland, strandden op de vastberadenheid van de indieners.  Wim Runderkamp (VVD) die als woordvoerder van de ‘paarse bende’ optrad, maakte het zichzelf niet moeilijk. Hij gebruikte nog net niet de slotzin van de Rijdende Rechter: “dit is het en daarmee zult u het moeten doen”, maar daar kwam zijn verdediging wel op neer.

Ik kan er vrede mee hebben. Het onderwerp was uitgegroeid tot een onmogelijk dilemma dat alleen nog de keuze liet uit twee kwaden. De voorafgaande discussie ging eigenlijk niet meer om de beste keuze, maar om de plaats van vestiging. Een discussie die op verschillende manieren volledig ontaard was.

Sommige moties/amendementen verdienen het om genoemd te worden. Bijvoorbeeld het voorstel van VD|80 om gebouwen in gemeentelijk bezit af te stoten als die niet tot de kerntaak behoren. De motie werd unaniem aangenomen. Gebruikers van dat soort gebouwen mogen zich dus zorgen gaan maken. De PvdA had enkele voorstellen die goed passen bij mijn voorkeur om de partij als ‘grachtengordelpartij’ te omschrijven. In het oude Edam zijn brandweerkranen voorzien van beschermingsconstructies die niet passen in het historische beeld. Daar moet de gemeente wat aan doen.  Een ander probleem dat de PvdA inbracht was dat de werkgroep ‘Open Monumentendag’ het bijltje er bij neer had gegooid vanwege het ervaren gebrek aan ambtelijke ondersteuning. Daar moet de gemeente ook wat aan doen! Met dit soort moties profileert de PvdA zich voortdurend als een lokale belangenpartij (Oud Edam) die het bijna opgegeven heeft om stemmen te werven voor haar sociaal democratisch gedachtengoed. Redden ze het wel zonder voldoende ambtelijke ondersteuning?, zou hierbij een ondeugende vraag zijn.

VVD’r Kees Sier wist de negatieve aandacht op zich te vestigen met een voorstel om het peuterspeelzaalwerk in de gemeente over te dragen aan een commerciële instelling. Vreemd dat zijn fractie dat de indiening van dat voorstel steunde. Belangenbehartiging voor commerciële partijen is bepaald  geen algemeen belang. Daarnaast heeft de VVD zich niet gerealiseerd dat zo’n voorstel slecht zou kunnen vallen. Na een lichte verdediging door Sier, werd het voorstel weer ingetrokken.

Ook de handhavers van de veiligheid in de gemeente moesten het ontgelden. De door het college voorgestelde uitbreiding van het aantal BOA-ambtenaren ten behoeve van het toezicht op de handhaving van de drank- en horecawet, werd afgewezen. Die nieuwe taak voor de buitengewone opsporing ambtenaren moet met de bestaande bemanning worden uitgevoerd.

Het voorstel van VD|80 om subsidie aan te vragen voor de voorbereiding van de aanleg van de derde ontsluitingsweg werd me iets te snel door de hele raad omarmd. Die ontsluitingsweg brengt ook het Purmerends industriegebied op fietsafstand. Voor een aantal partijen zou dat een mooie gelegenheid zijn geweest om verplaatsing van overlast gevende industrie in de gemeente aan de orde te stellen.

De kracht van de ‘paarse combinatie’ bleek bij een aantal door hen samen ingediende voorstellen, waarvan de meeste van technische aard waren. Een uitzondering was het voorstel om stevig op de verslavingszorg te bezuinigen. Ondanks gesputter van het college, gebruikten ze hun aaneengesmede meerderheid om de voorstellen aangenomen te krijgen.  De nieuwe combinatie maakt, voor zover ze onderling overeenstemming hebben bereikt, sinds kort de dienst uit in de gemeenteraad. Hun wil is wet. Dat geeft verantwoordelijkheden en daarvan lijken ze zich bewust te zijn. Maar wat mij vooral benieuwd is of er onderling deals zijn gesloten om de samenwerking mogelijk te maken.

Verkiezingen

Ook die speelden een rol. Een paar partijen liet weten zich in de algemene beschouwingen te beperken omdat ze nog niet veel wilden prijsgeven over hun verkiezingsprogramma. Het CDA heeft inmiddels, als eerste, haar verkiezingsprogramma gepubliceerd en het is duidelijk geworden dat ze daar in het begrotingsdebat al een voorschot op heeft genomen. Niet iedere partij lijkt al zover te zijn. De vraag is of de machtsgreep van de combinatie VVD/PvdA/GrL een intentie laat zien die verder gaat dan een samenwerking bij de begrotingsbehandeling. De opzet lijkt te zijn om VD|80 uit te sluiten van een verdere bijdrage aan het bestuur en wat mij betreft is dat niet ongewenst. De wethouders van die partij hebben hun verdiensten, maar zijn niet in staat geweest om op voldoende wijze te communiceren met de bevolking. Dat heeft veel weerstand opgeleverd die de reputatie van het bestuur geen goed heeft gedaan. De laatsten die dat lijken in te zien zijn de fractieleden van VD|80. Bij de komende verkiezingen zal het kunnen gaan over de stijl van besturen en de keuze voor een stijl die de burger meer ruimte geeft, dat lijkt me belangrijker dan de vraag welke kom de toon aangeeft.

Incidentje en kroketten

Bij alle beschouwingen over een meer burgervriendelijke gemeente leek het me vanzelfsprekend dat ik, als een van de weinige burgers die bij de begrotingsbehandeling aanwezig was, wel recht had op twee broodjes uit de enorme stapel die voor de lunch beschikbaar was. Niet dus. Terwijl ik bezig was om raadsleden over te halen om daarover een motie in te dienen, werd het probleem opgelost. Maar het had natuurlijk nooit een probleem mogen worden.

Teleurgesteld ben ik ook. Ik heb niemand kunnen vinden die bereid is om een krokettenmotie in te dienen. Op de reguliere vergaderingen van de gemeenteraad krijg je in de pauze, ’s avonds om een uur of tien, een gevulde koek. Dit slaapverwekkend geheime wapen van het zittende college is mij een doorn in het oog. Bij de komende verkiezingen gaat mijn stem, ingegeven door ‘onderbuik gevoelens’,  naar de partij die kroketten met een knipoog opneemt in zijn verkiezingsprogramma als symbool voor het nieuwe beleid.

(er is ook een verslag van de begrotingsbehandeling 2013 van vorig jaar)

KLADBLOK Monumentaal Leed

                                                   

Veel van deze huisjes zijn verdwenen. Te klein en bouwkundig versleten

Hij was een van de insprekers bij  het raadsdebat (17 oktober 2013) in de raadszaal van Edam-Volendam. Hij had zo’n soort huisje als hierboven gekocht. Een bouwval min of meer. Hij was van plan het af te breken en er een nieuw huis voor in de plaats te bouwen. Zo deed men dat al jaren op Volendam.  Maar nu even niet meer.

Dat komt omdat men in Volendam een plan heeft. Het moet leuker worden voor de toeristen. Naast de voorgenomen grootschalige verbouwing van het winkelhart, moet daarom heen gedwaald kunnen worden en moet de toerist er kennis van kunnen nemen hoe het vroeger was. Pech dus voor de inspreker. Zijn bouwvallig eigendom werd door de gemeente als monument aan gewezen.

Natuurlijk ging hij in verzet. Schreef een uitvoerige brief. De ontvangst daarvan werd keurig bevestigd. Sindsdien is het al weer maanden stil gebleven. Hij diende ook een officieel bezwaar in. Dat was voorzien van een rapport van een deskundige die hem adviseerde de zaak te slopen en er geen cent meer in te steken. De gemeente weet dus dat het eigenlijk een hopeloze zaak is, maar is zelfs niet eens komen kijken. De inspreker voelt zich met een kluitje in het riet gestuurd en voelt zich opgezadeld met een uiterst kostbare aangelegenheid. Het overeind houden van een bouwval en juridisch kosten maken om zich met de hulp van een advocaat te blijven verzetten.

Mede aan de hand van dit voorbeeld was een grote meerderheid van de gemeenteraad bereid om het aanwijzen van monumenten nog enige tijd uit te stellen  omdat er twijfel was aan de zorgvuldigheid en veel ‘slachtoffers’ zich niet gehoord voelden.  Alleen de raadspartij VD|80 vond het een prachtig plan.

Wethouder Marisa Kes (de IJzige) van VD|80 was verrast dat de gemeenteraad zijn hakken in het zand zette.  Er kunnen geen bouwleges worden geheven als het plan niet wordt goedgekeurd. En waarom zou het niet kunnen worden goedgekeurd? Alles is zorgvuldig gebeurd. We gaan onze reactie op de bezwaren niet wijzigen. Uitstel heeft geen enkele zin. Moeten we het dan over een maand weer anderhalf uur hier over hebben?  De gemeenteraad boog het hoofd. Maar de twijfel bleef. De woordvoerders van GroenLinks en Lijst Kras waren het duidelijkst. De wethouder kan dan wel zeggen dat er uiteindelijk  weinig echte bezwaren zijn overgebleven, maar hoeveel bezitters van een woning die tot monument zijn aangewezen hebben het hoofd inmiddels moedeloos in de schoot gelegd omdat er toch niet tegen de gemeente valt op te boksen? Dat zouden er wel eens aardig wat kunnen zijn.

In dezelfde raadsvergadering kwam ook het probleem van de winkeliers in de Oude Kom van Volendam aan de orde. Zij hebben de nodige problemen met de parkeermaatregelen. Hun probleem komt voort uit dezelfde bron. De Oude Kom moet een toeristvriendelijk wandelcentrum worden. Maar omdat de winkeliers zich hebben georganiseerd, zijn ze heel wat beter in staat om voor hun belang op te komen dan de grote groep van monumentbewoners.  Omdat ze niet zijn georganiseerd en geen actie voeren om sterk te staan tegenover de gemeente, kunnen ze geen vuist maken.

Ik denk dat het ten opzichte van Edam bijvoorbeeld, een typisch Volendams probleem is. Dat de winkeliers zich georganiseerd hebben en actie voeren is niet zo gebruikelijk binnen de Volendamse cultuur. Dat kan alleen als er informele leiders naar voren komen die de eerste lijnen uitzetten. Dat zoiets niet vaak gebeurt, is niet verwonderlijk. In het politieke klimaat zoals dat al decennia bestaat, is het gebruikelijk dat zulke mensen informeel worden afgebrand door bestuur en politici. Ze worden gemarginaliseerd en er wordt stevig op de man gespeeld. Je moet dus bepaald een dikke huid hebben om zo’n rol aan te durven, want het is niet zonder risico’s. Een aantal winkeliers kan daar over mee praten. Hen is al het nodige in de schoenen geschoven. Buiten de kringen van de macht zijn er altijd wel weer mensen bereid zulke vuurtjes aan te blazen, meelopers die het meeste vuile werk opknappen en helpen negatieve oordelen te verspreiden. De alleenstaande inspreker van hierboven zal daar ook wel mee te maken hebben gekregen.

Het is naïef om te veronderstellen dat marginalisering niet werkt en geen indruk zou maken op raadsleden. Het werkt en speelt een rol. In een situatie als deze beschouw ik het echter als behorend tot de taak van raadsleden om, als vertegenwoordigers van de bevolking , mensen met vergelijkbare problemen te stimuleren tot gezamenlijke acties. Ooit heb ik gedacht dat VD|80 daar als partij geschikt voor zou zijn. Maar deze partij is al een aantal malen lelijk door het ijs gezakt. Ze beschermt liever het college en de eigen wethouder(s) daarin, dan gevolg te geven aan hun motto: ‘De burger weer krachtig’. Bij VD|80 is een ‘krachtige burger’ iemand die zijn leed in stilte draagt en doet wat de wethouder behaagt.

De rode loper voor Tours & Tickets en een wethouder

"Geen tijd, ik heb het loeidruk" zei Wim Runderkamp (mepper) in 1996 tegen een verslaggever van de NNC die wat meer wilde weten over de net opgerichte stichting Promotie Volendam-Edam. Een paar weken geleden schreef, de nu wethouder zijnde, Runderkamp dat hij het eigenlijk altijd al te druk had gehad om energie in die stichting te steken.

In 1996 had de stichting PVE grootse plannen als professioneel platform tussen bedrijfsleven en instanties zoals de gemeente. Opbrengsten gaan naar culturele en maatschappelijke instellingen. "Er zit een luchtje aan", schrijft een verslaggever van het NHD op 13 juni 1996. Hij vindt het maar raar dat instellingen en bedrijven worden opgeroepen om zich aan te sluiten en gebruik te maken van de diensten van de stichting onder het motto "op die manier wordt u zeer professioneel terzijde gestaan".

Na een dommelend bestaan van 16 jaar wordt de stichting ineens weer tot leven gewekt en biedt zich bij de gemeente aan als beheerder van het parkeerterrein aan de Parallelweg. Ze doet dat nadat de gemeente de toeristenbussen daar wil laten parkeren in plaats van op het AMVO-terrein. De stichting verwacht van de gemeente een groot aantal investeringen om het parkeerterrein comfortabeler te maken. Het eerste punt dat ze noemen is het realiseren van een goede verbinding tussen het parkeerterrein en het Noordeinde middels een brug, een trap en een traplift voor invaliden. Vlak voordat de plannen naar buiten komen, treedt Wim Runderkamp ('mepper') af als bestuurslid.

Volgens de wethouder in zijn verklaring, heeft hij over het plan alleen maar zakelijke contacten met de stichting gehad om ze te adviseren over het inkleden van de aanvraag voor het beheer van het parkeerterrein. Daar bestaan twijfels over. Die twijfels leven onder andere bij winkeliers en horeca-ondernemers in de Oude Kom. Die zien slechts een stichting, bemand door enkele ondernemers, die buiten iedereen om plannen lanceren die hen ook raken. Ze voelen zich door de stichting niet gesteund in hun pleidooi om het AMVO-terrein te blijven gebruiken voor toeristenbussen, zodat toeristen langs hun winkels komen. In een facebookbericht noemt de wethouder ze vanwege hun protesten 'oendernemers' en daarmee raakt het vertrouwen tussen de wethouder (o.a. voor economische zaken) en de ondernemers zwaar beschadigd.

Een andere ondernemer die schade lijdt door het verwijzen van toeristenbussen naar het weinig aantrekkelijke parkeerterrein aan de Parallelweg, is Erik de Visser, de man die met zijn bedrijf 'Tours en Tickets' vanuit Amsterdam jaarlijks zo'n honderdduizend toeristen naar Volendam brengt. In Amsterdam heeft hij al eerder met het probleem te maken gehad. Bij de plannen om van het Rokin een voetgangersgebied te maken, roerde hij zich over het verdwijnen van halteplaatsen voor zijn bussen. Dat schijnt nu goed geregeld te zijn.

Erik de Visser is een gewiekste zakenman. In 2012 verkocht hij de helft van zijn bedrijf met 65 winkels in het hogere souvernirsegment aan het bedrijf 'World of Delights'. Een van die winkels staat op het Volendamse Noordeinde. Waarschijnlijk is hij Nederlands grootste ondernemer in dagtoerisme met een omzet van 18 miljoen euro. Hij streeft ernaar alles in eigen hand te hebben. In een telefoongesprek dat ik met hem had, vertelde hij dat de ondernemers rondom het Europaplein niet zo moeten zeuren. Hij heeft vijf uur om toeristen langs de Zaanse Schans, Volendam en Marken te leiden. "Die hebben helemaal geen tijd om bij winkels binnen te lopen. " Dat doen ze waarschijnlijk wel bij zijn winkel met 'kaasbeleving' aan het Noordeinde. Wethouder Runderkamp deed de opening en vertelde daarbij dat hij 'very delighted' was. In dat telefoongesprek dat ik met Erik de Visser had, vertelde hij ook inmiddels eigenaar te zijn van de 'Marker Veer-express'. Daarbij noemde hij een aantal namen van medewerkers en de ex-eigenaar. Dat is vreemd. In de Nivo stond een uitvoerig artikel over 'eigenaar' Robert van Duuren uit Monnickendam. Volgens een artikel in 'Prettig Weekend' is hij eigenaar van het bedrijf 'Ditems' dat een 'joint venture' heeft met 'Tours&Tickets' van Erik de Visser. Op Marken werkt Bas Bouder uit Monnickendam samen met Erik de Visser die hem de toeristen levert voor zijn pas uitgebreide en vernieuwde klompenmakerij. Ook voor de visafslag op de Dijk, eveneens met fanfare heropend door wethouder Runderkamp, schijnt er zo'n samenwerking te bestaan.

Waarom onze wethouder zo 'very delighted' was, is moeilijk te begrijpen. Ondernemer Erik de Visser bepaalt waar de door hem vervoerde toeristen komen. Zo te zien is dat in toeristische ondernemingen die hij bezit of waar hij een direct of indirect belang in heeft. Op de een of andere manier komen toeristen voornamelijk langs zijn kassa's.

De bijdrage aan de plaatselijke economie van Volendam is dus marginaal. Erik de Visser profiteert van de uitstraling van de Dijk op Volendam met zijn haven. Hij heeft er zijn eigen keten van ondernemingen. Als die 100.000 toeristen die hij jaarlijks naar Volendam brengt niet meer komen (en daar dreigt hij af en toe mee), zou Volendam nauwelijks iets missen. Erik de Visser wel, maar waarom zouden we de Rode Loper voor hem uitleggen. Wat mij betreft kunnen we die 100.000 toeristen missen als kiespijn. Waarom heeft wethouder Runderkamp (economische zaken) dat niet door?

Heeft de stichting 'Promotie Volendam Edam' een rol gespeeld in het uitleggen van een rode loper voor Tours&Tickets? Zit er een luchtje aan? Heeft de wethouder bijvoorbeeld een rol gespeeld bij het omschrijven van een treintje van de Parallelweg naar de Haven als een 'voertuig waar minder validen tegen betaling gebruik van kunnen maken'? En waarom 'zwijgen' de mensen die het antwoord op deze vragen weten?

Inmiddels heeft de gemeente tot een integriteitsonderzoek besloten en de wethouder heeft daar mee ingestemd. Laten we hopen dat het onderzoek op een zodanige manier wordt uitgevoerd dat er geen vragen en twijfels over blijven. Een loyale medewerking aan het onderzoek door alle betrokkenen is daarvoor de beste garantie.

 

 

 

 

 

Hoofden op Hol

Eigenlijk is het het een ongelukkige liefde. Een ‘jas’ die van Volendam houdt en het oude dorp ziet veranderen in een kitsch-versie van zichzelf. Worden al die nep-geveltjes gebouwd om ons te plezieren? Of moeten de argeloze bezoekers en toeristen maar aannemen dat we het prachtig vinden? Ga naar de nieuwe wijken en je ziet ze niet meer. Je ziet er nog wel de puntgevels die de Julianaweg zo prachtig maken. Voor mij vormen die een architectonisch monument van de toekomst. Die puntgeveltjes vertellen een verhaal. Dat verhaal hoort bij een cultuur. Die nepgeveltjes vertellen niets . Het is namaak. De Zeestraat is mooi van lelijkheid. Ik heb hem met terugwerkende kracht weer in mijn hart gesloten. Er horen verhalen bij, net als bij de gevels van het Europaplein. Het vormt niet alleen een architectonisch archief. Er hoort ook een archief bij van verhalen die ons collectief geheugen vormen. Een shovel schuift alles straks in de puinbak. Een duidelijke lijn in mijn ‘kladblokken’ van de laatste maanden is de uitverkoop van de Oude Kom aan het slentertoerisme. Bewoners en ondernemers in de Oude Kom hebben er in toenemende mate last van. Ze hebben er niet om gevraagd. Het beleid wordt over ze uitgerold. Ik zag het als een van mijn taken om in te gaan tegen het gemak waarmee dat gebeurde. Het gemak waarmee bezwaren werden weggewuifd of afgekocht met loze beloften en fooien. De aanbidders van het gouden kalf dat ‘toerisme’ heet en ons al opzadelden met het Marinapark zien we niet. Ze gaan schuil achter een college dat voor hen de weg baant en een gemeenteraad die ja en amen zegt. Toen ik vragen stelde bij een wethouder en een stichting en de (schijn van) belangenverstrengeling zag, werd er hard terug geslagen. Nu ik echter de ‘strategische communicatieplannen’ van freule Kes voortijdig onder de aandacht bracht, balde de woede zich samen. En ik had al zoveel vijanden. Een beledigde burgemeester, luie raadsleden, een ondernemer in het bustoerisme en een politieke partij die vergeten is waartoe ze werd opgericht en waartoe ze op aarde is. Een krachtige burger is al lang niet meer het doel van het politieke bestel. Als je in de Oude Kom woont, ben je een onderdaan van het beleid en als je daar ondernemer bent, het voorwerp van spot. De krachtige burger is het nepgeveltje geworden van een partij waarvan het bootje fluks de haven uit zeilt om achter de einder stiekem te fuseren met het CDA. Dat er meneren zijn die hebben geprobeerd het Volendams Museum alvast leeg aan freule Kes te overhandigen, schijnt een leugen te zijn waarmee ik alleen als doel zou hebben om mensen te beschadigen. Zo stond het in een naschrift van de redactie onder mijn laatste kladblok. En ofschoon ik het aan de hand van documenten zo heb zien gebeuren, moet het anders, meer positiever worden uitgelegd. Met een nepgeveltje dat wel. De Nivo is eigenlijk ook nep. Je weet daar nooit wat ze voor een pet op hebben. Zo beschuldigen ze je van opzettelijke leugens, maar een week eerder complimenteerden ze me nog met mijn scherpzinnigheid. Maar toen ging het over de fusie met Zeevang. Je weet maar nooit wat je aan ze hebt. Als ze morgen een of andere lijzige tante die sist van boosheid aan de telefoon krijgen, geven ze die ook weer gelijk. Te veel petten daar. Dan verschuift de waarheid. Mijn kladblokken verschenen al meer dan tien jaar in de Nivo. Ze hebben heel wat kladblokken in hun kolommen afgedrukt waarvan ze wisten dat niet iedereen ze met plezier zou lezen. Dat moet ik ze nageven en daar moet ik ze voor bedanken. Vanwege het afscheid dat ze me hebben bereid ben ik echter niet vergevingsgezind. Ze hebben zich het hoofd op hol laten brengen. Onder druk wordt alles vloeibaar, zelfs de ruggen die ze vaak toonden te hebben. Het is jammer, maar niet het einde van de wereld. De officier van justitie die ze op me af hebben gestuurd heeft me slechts één feit ten laste gelegd en schreef daarover een enorm persbericht. Maar het gaat nog steeds over niet meer dan een verdenking. De wethouder van de (schijn van) belangenverstrengeling heeft inmiddels zelf om een onderzoek gevraagd en het zal wat mij betreft nog blijken dat freule Kes naar buiten niet duidelijk is geweest over haar uiteindelijke doel: de Zeestraat en het Europaplein vol zetten met nepgeveltjes. Ik verzeker u het wordt daar prachtig, schitterend, magnifiek, onovertrefbaar zelfs, en er komen ook nog bankjes en boompjes bij. Adieu trouwe lezers, hierbij geef ik mijn pen over aan de onbekende Volendammer of Volendamse die graag tegels licht, de achterkant van het gelijk opzoekt, mooie verhalen doorprikt, een hekel heeft aan nepgeveltjes en schijneenheid. Hij of zij kan zich melden bij de redactie van de Nivo.

De 'Brink' van Volendam

KLADBLOK

Ze noemen het ‘Europaplein’. Alleen die naam al. Het is typisch de naam voor een gat in de bebouwing dat als parkeerruimte  zijn beste bestemming heeft gekregen en de Havenhof en omgeving voedde met consumenten. Beleidsmakers hebben dat parkeerterrein nu schoon geveegd. Er is een lege onbestemde ruimte overgebleven.

Dat zal niet zo blijven. In de toekomstdromen van de beleidsmakers zal dat plein eens gevuld zijn met toeristen uit de hele wereld die zich op dat plein mengen met de lokale bevolking. Het wordt volgens hun droom een plein vol bloemen en bankjes, spelende kinderen en keuvelende moeders die even uitrusten van al het gewinkel. Tevreden vaders spelen een spelletje straatschaak en worden vereeuwigd met de klikkende camera’s van toeristen. Betaalde figuranten lopen in het Volendams rond of zitten in hurkzit met hun goudse pijp te mijmeren over het verloren gegane verleden.

In dat verleden deelden de inwoners ‘de Dijk’ met de toeristen. In de ogen van beleidsmakers is dat niet voldoende. De inwoners dienen ook de oude kom voortaan te delen met toeristen. Het toeristisch gebied moet worden uitgebreid. Geduwd door de zachte maar dwingende hand van ondernemers in het verblijfstoerisme, hebben de beleidsmakers de kern van het dorp gestolen en een andere functie gegeven. Sindsdien mag er alleen maar historiserend gebouwd en verbouwd worden, ben je er mooi klaar mee als je in een huis woont dat door de beleidsmakers als monument is aangewezen en mag je alleen maar parkeren op plekken waar de beleidsmakers van denken dat de toerist zich er niet aan zal storen.

De investeringen in ‘Disneyland Volendam’ worden betaald door de belastingbetaler. Die betaalde al een paar miljoen voor de infrastructuur van het Marinapark en voor alle verkeersmaatregelen en de verbouwing van het Europaplein. De bewoners van de dorpskern betalen ook in de vorm van allerlei ongemakken en de winkeliers door omzetverlies. Door al die maatregelen gaat ook de economische functie van de dorpskern veranderen. De bakker en de slager kunnen beter klompen, kaas en pizza’s gaan verkopen en op prijs gaan concurreren met de ondernemers op de Dijk. De bevolking van Volendam begrijpt in toenemende mate dat ze niet echt welkom is in het centrum van het dorp. Zelfs de aanvoerlijnen van dagtoeristen worden uit de oude kom verbannen.  De beleidsmakers geven ruim baan aan de verblijfstoeristen en dragen zo bij aan het renderend maken van de commerciële investeringen in het verblijfstoerisme.

Beleidsmakers denken dat ze op basis van logica het gedrag van inwoners kunnen sturen. In de geschiedenis van dat soort beleid, blijkt altijd weer dat dat soort aannames verkeerd uitpakken. Ik voorzie dan ook dat op het winderige Europaplein de bankjes, uitgezonderd op zeldzame zomerse dagen, leeg zullen blijven.

Dat plein, dat onverlaten de naam ‘Europaplein’ hebben gegeven, is eigenlijk van ons allemaal, net zo als het centrum en de Dijk in feite ons allen toebehoren. Het is ons uitgaans- en winkelgebied. Stap voor stap zullen we dat moeten prijs geven aan de behoeften die verblijfstoeristen geacht worden te hebben.  De eerste slag hebben we nog kunnen winnen. Toen de VVD en het CDA  het cultureel centrum PiusX wilden verbannen naar een plek buiten de oude kom, kwamen we in opstand. We wilden niet dat een kernfunctie voor de bewoners van het dorp plaats moest maken voor dromen van investeerders in verblijfstoerisme. Nu dient zich een tweede plek des aanstoots aan. Willen we met een leeg plein blijven zitten, of willen we daar kunnen blijven parkeren?

Liever zou ik het ‘Europaplein’ willen omdopen in ‘De Brink’. Die naam verwijst naar een oud Nederlands gebruik om bepaalde stukken grondgebied niet aan een eigenaar toe te wijzen, maar te bestemmen voor gemeenschappelijk gebruik. Het plein was tot nu toe van ons allemaal, maar wordt nu opgeëist voor de uitbreiding van het toeristisch gebied. Als we dat laten gebeuren, is er geen houden meer aan. En het staat te gebeuren. Het college van burgemeester en wethouders heeft de gedupeerde winkeliers laten weten dat er niet te praten valt over de bestemming van het Europaplein. Daar wordt ik nogal bokkig van. Dan krijg ik de neiging om mijn auto daar gewoon neer te zetten, zoals ik altijd gewend was. Die toeristen moeten maar op de Dijk blijven. Daar is alles te vinden wat hun hart of maag begeert.

Ik steun de winkeliers van het Europaplein en omgeving omdat hun belang ook het mijne is. De dorpskern is het uitgaans- en winkelgebied van de inwoners van Volendam en dat moet wat mij betreft zo blijven. Als het college van B&W onder druk van Edammers terugkeert op haar schreden en het zand op speelplaatsen vervangt door (kunst)gras, moet het ook mogelijk zijn ze te laten inzien dat we het centrum niet van ons laten afpakken.

Oh ja, nog een vraagje: over hoeveel verblijfstoeristen per dag praten we eigenlijk?