Gemeenteraadsleden is niets menselijks vreemd

                                                                     

niets menselijks is ze vreemd

Soms zijn gemeenteraadsvergaderingen oersaai. Bij zulke gelegenheden laat ik mijn gedachten nog wel eens de vrije loop. Bij voorbeeld aan de hand van Frans de Waal die in een van zijn boeken beschrijft hoe chimpansees aan politiek doen. Niet dat ik raadsleden als chimpansees zie. Maar iedere keer dat ik een raadsvergadering bezoek denk ik: ze hebben het niet van een vreemde.

Pastoor Alfred de Jong

Op de raadsvergadering van 29 januari 2015 was het meteen al raak. Het voorafgaande raadsplein werd voorgezeten door raadslid Alfred de Jong (CDA). De meeste voorzitters doen het uitstekend. Alfred de Jong begon echter met een patriarchaal vermanend praatje met de bedoeling om de toon te zetten. In mijn fantasierijke gedachten zag ik hem als een soort pastoor die zijn parochie vermanend toespreekt. Nu past dat wel voor een CDA’er, maar bij een belangenbehartiger voor het lokale bedrijfsleven die Alfred eigenlijk is, past het weer niet. In de raad heeft hij minder gezag dan daarbuiten. Dat zit hem kennelijk dwars, want anders kan ik niet verklaren dat hij zijn rol als voorzitter benutte om de raad een preek voor te houden.

Principes en het vermijden van bureaucratie

Ook kleinschalige bouwplannen hebben de instemming van de gemeenteraad nodig. Op voorstel van R.O. Wethouder Marisa Kes zou het een heleboel bureaucratie schelen als de raad die bevoegdheid  aan het college van B&W zou geven. Nico van Straalen (GrL) ging er voor zitten en betoogde dat de raad zijn contolerende bevoegdheid niet zo maar uit handen moest geven. Hij werd verbaal bekogeld. Wantrouwde hij de wethouder soms? Tja daar kun je niet gemakkelijk ja op zeggen in zo’n gezelschap. Dat er reden is voor wantrouwen heeft Kes al vele malen bewezen, maar ze heeft een stevige kliek om zich heen. Die deed net of van Straalen vanwege een principe heel veel burgers slachtoffer wilde laten zijn van onnodige bureaucratie. Een nogal vals argument bleek even later. In haar repliek liet de wethouder weten dat het hooguit om een of twee gevallen per jaar gaat. Ik denk dat we maar heel goed op moeten letten om welke gevallen het dit jaar zal gaan. Zo zijn er al vragen gerezen over de gang van zaken op de Dril.

Volendam verslaat ‘Edam’

Edam staat tussen haakjes. Het is de benaming van Marisa Kes in de verkiezingsstrijd van 2014 voor de partijen (GrL, VVD en PvdA) die voor de ingebruikname van de door de gemeente van het Hoogheemraadschap aangekochte historische panden. Daarmee riep ze als het dominante vrouwtje van de lokale politiek de kiezer op om tribaal te stemmen.  In de vergadering was de instemming aan de orde voor de verkoop van de panden met een verlies van anderhalf miljoen aan een koper met wat vlekje op zijn blazoen.

Een inspreker, de heer Tromp Meesters, hekelde het beleid van de ‘Volendammer partijen’(CDA, Lijst Kras en VD|80). Hij werd bedankt, maar vond weinig gehoor.

Het nog niet echt dominante mannetje Tuyp van het CDA verdedigde de verkoop op populistische wijze door de kosten gigantisch te overdrijven. Het in gebruik nemen van de panden voor de huisvesting van ambtenaren zou volgens hem ten koste gaan van het beschikbare budget voor WMO, ouderenzorg en jeugdzorg. Voor de kritiek op de gang van zaken en de kritiek op de koper, had hij geen goed woord over. “In de media is de betamelijkheid ver overschreden”, was zijn stelling. Loek Kras deed het wat later nog eens dunnetjes over. Een verwijt inzetten om de kritiek onschadelijk te maken is een van de oudste politieke manoeuvres en Tuyp speelde zijn zet met vertoon van verontwaardiging uit. Het ontsloeg hem van de plicht om aan te tonen dat de gemeente wel degelijk met een betrouwbare koper in zee was gegaan.

Het wel dominante mannetje van de gemeenteraad, Nico Karhof, verraste me . Waar de andere ‘Volendamse partijen’ weinig gelegenheden onbenut lieten om bij de ‘Edamse’ partijen zout in de wonden te strooien en hen op te zadelen met de schuld voor het fiasco, stelde hij op besliste toon dat er een punt moest worden gezet achter een hele bedroevende affaire. Zo spreken dominante mannetjes. Ze argumenteren niet, ze geven een bevel. Interessant was de zin waarmee Karhof begon om aan te duiden dat hij als expert vanaf het begin bij de kwestie betrokken was. Hij heeft die zin niet afgemaakt en ging snel op iets anders over.

Nico van Straalen (GrL) probeerde het nog wel met een set van logische argumenten en Wim Runderkamp (VVD) kwam met een stevig betoog, maar in het forum waar de ‘Volendamse partijen’ de macht hebben, kregen ze geen voet aan de grond. Het bontst werd het gemaakt door Loek Kras (Lijst Kras) die uitgebreid de tijd nam om zout in de wonden te wrijven en met politieke verwijten te strooien. Als een soort Napoleon legde hij de verslagen partijen uit wat ze allemaal fout hadden gedaan en wat ze beter hadden kunnen doen. Hoewel hij als lid van de door hem verlaten partij Recht door Zee, voor de aankoop van de panden was geweest, was hij nu tegen. Dat was gebeurd nadat hij  eens door de panden had gewandeld en had vastgesteld dat ze absoluut ongeschikt waren voor de huisvesting van ambtenaren. Het leverde een aardig doorkijkje op naar raadsleden die ergens voor of tegen zijn uit loyaliteit met hun leider. Af en toe van standpunt (en dominante groep) wisselen, is niet ongebruikelijk in de politiek. Het gebeurt echter vooral bij degenen die in de gunst van het dominante mannetje willen blijven.

Examenwerkstuk

Er zijn tal van manieren om naar zo’n vergadering te kijken. De socio-biologen zouden hebben genoten, terwijl de ethici, moraaltheologen en de liefhebbers van logisch redeneren hun potlood uit verontwaardiging zouden hebben stuk gebeten.  Door alle verworvenheden heen die het dier tot mens hebben gemaakt, blijft zijn afkomst zichtbaar.

De inhoud van de betogen en discussies zou ik graag als examenstuk willen voorleggen aan studenten logica om aan te wijzen waar de emotie en machtswoorden het van de rede winnen.

Disclaimer: in de lokale politiek van Edam-Volendam bestaan er nogal wat weerstanden tegen het kritisch of satirisch in beeld brengen van politici. Ik verwijs ze graag naar de bestaande wetgeving en jurisprudentie. Politici moeten tegen een stootje kunnen.

Gemeente Edam-Volendam: doe es de belasting omlaag!

                                                                                              

Het college van B&W pronkt met veren die niet verdiend zijn

Binnenkort gaat de gemeenteraad van Edam-Volendam vergaderen over de begroting van 2015. Bij de behandeling van die begroting kun je je afvragen hoeveel raadsleden zo’n begroting kunnen lezen, laat staan begrijpen. Al heel wat jaren ben ik bij de begrotingsbehandeling aanwezig en kan niet anders dan constateren dat er te veel aandacht voor details is omdat men het grote plaatje nauwelijks begrijpt. Dat is wel een beetje gek voor een gemeente waarin nogal wat financiële experts wonen.

De begroting 2015 is al weer met wat tromgeroffel  gepresenteerd. De gemeente doet het daarbij voorkomen alsof het haar wonderwel gelukt is de lastenstijging voor burgers sterk te beperken. Daar proberen de coalitiepartijen natuurlijk goede zaken mee te doen.

Volgens de expert Leo Verhoef die al jaren gewetensvol de jaarrekeningen van gemeenten doorspit, laat de gemeenteraad zich al jaren door het college een oor aan naaien. Er is niet alleen structureel een batig saldo, de hoogte van dat saldo wordt listig verborgen en lijkt daarom veel lager dan het is. Volgens Verhoef kan de gemeente de belastingen voor de burger sterk verlagen.

Hier ligt natuurlijk een uitdaging voor de oppositie.  Van de VVD zal die niet komen. Die houdt onder leiding van Emile Karregat van spaarpotjes. Het is dus aan de PvdA en GroenLinks om zich te laten bijstaan door financiële experts om eindelijk eens gaten te schieten in de begroting en te pleiten voor lagere lasten.

Hieronder een opsomming van de bevindingen van Leo Verhoef zoals die zijn te vinden op zijn website: 

“Edam-Volendam

Ook de jaarrekeningen van gemeente Edam-Volendam zijn misleidend. Wat als saldo van opbrengsten en kosten wordt gepresenteerd, is niet het werkelijke saldo, en wat als financiële positie wordt gepresenteerd, is niet de financiële positie.
Het gemeentebestuur deed het in de jaarrekening 2006 voorkomen of de gemeente in dat jaar € 0,7 miljoen had overgehouden. In werkelijkheid was er een nadelig saldo van opbrengsten en kosten van € 0,9 miljoen. Waaraan zijn de niet verantwoorde € 1,6 miljoen belastinggeld opgegaan?

Het gemeentebestuur deed het in de jaarrekening 2007 voorkomen of de gemeente in dat jaar € 1,9 miljoen had overgehouden. In werkelijkheid was er een voordelig saldo van opbrengsten en kosten van € 3,4 miljoen.

Mochten de inwoners niet weten dat de hele opbrengst van de Onroerendezaakbelasting van eveneens € 3,4 miljoen totaal onnodig was?

Leo Verhoef had de gemeenteraad al gewaarschuwd voor de misleidende jaarrekening 2006 met zijn brief van 9 oktober 2007. De gemeenteraad nam niet de moeite te reageren.

Leo Verhoef waarschuwde de gemeenteraad nogmaals met zijn brief van 28 augustus 2008. Die reageerde alweer niet.
Dus was ook de jaarrekening 2008 weer misleidend. Het gemeentebestuur meldde een voordelig saldo van opbrengsten en kosten van € 6,9 miljoen. In werkelijkheid hield de gemeente € 10,2 miljoen over. (De opbrengst van de OZB van € 3,9 miljoen was dus - ook al volgens de "officiële" cijfers! - totaal overbodig!) Het zal je gemeenteraad maar zijn.

Leo Verhoef waarschuwde de gemeenteraad opnieuw met zijn brief van 24 juni 2009. Die reageerde niet, want "ach, het gaat over zoiets volstrekt onbelangrijks als het geld van de belastingbetalers".
Dus was ook de jaarrekening 2009 weer misleidend. Het gemeentebestuur meldde een voordelig saldo van opbrengsten en kosten van € 2,2 miljoen. In werkelijkheid was het voordelig saldo € 12,9 miljoen (waarvan winst van € ?? (hoeven we dat niet te weten?) miljoen bij de verkoop van de NUON-aandelen). (De opbrengst van de OZB van € 3,8 miljoen was dus - ook al volgens de "officiële" cijfers! - totaal overbodig!)

Leo Verhoef waarschuwde de gemeenteraad opnieuw met zijn brief van 30 juni 2010. Die reageerde niet, want "ach, het gaat toch immers over zoiets volstrekt onbelangrijks als het geld van de belastingbetalers".
Dus was ook de jaarrekening 2010 weer misleidend. Het gemeentebestuur meldde een voordelig saldo van opbrengsten en kosten van € 3,2 miljoen. In werkelijkheid hield de gemeente € 3,6 miljoen over. (De opbrengst van de OZB was in de periode 2007-2010 € 15,1 miljoen en was dus totaal overbodig! Dus: geld onmiddellijk terug naar de burgers/belastingbetalers!)

Leo Verhoef waarschuwde de gemeenteraad opnieuw met zijn brief van 6 september 2011. Die reageerde weer niet, want "ach, het gaat immers over zoiets volstrekt onbelangrijks als het geld van de belastingbetalers".
Dus was ook de jaarrekening 2011 weer misleidend. Het gemeentebestuur meldde een voordelig saldo van opbrengsten en kosten van € 2,3 miljoen. In werkelijkheid hield de gemeente € 6,5 miljoen over. Wat mochten we nu niet weten? Dat ook in 2011 de opbrengst van de Onroerendezaakbelasting van € 4,1 miljoen totaal overbodig was?

Leo Verhoef waarschuwde de gemeenteraad opnieuw met zijn brief van 24 september 2012. Alweer, geen enkele reactie.
Dus was ook de jaarrekening 2012 weer misleidend. Het gemeentebestuur meldde een voordelig saldo van opbrengsten en kosten van € 0,2 miljoen. In werkelijkheid hield de gemeente € 1,8 miljoen over. Wat mochten we nu niet weten? Dat ook in 2012 de opbrengst van de Onroerendezaakbelasting van € 4,1 miljoen nogal Edam-Volendam nogal onnodig hoog was.”

Overzicht per  jaar:

Edam-Volendam  (Dossier: Edam-Volendam)
2006:
- saldo van baten en lasten volgens rekening van baten en lasten: voordelig € 0,7 mln
- werkelijk saldo van baten en lasten: nadelig € 0,9 mln
- accountant: Deloitte
2007:
- saldo van baten en lasten volgens rekening van baten en lasten: € 1,9 mln
- werkelijk saldo van baten en lasten: € 3,4 mln
- accountant: Deloitte
2008:
- saldo van baten en lasten volgens rekening van baten en lasten: € 6,9 mln
- werkelijk saldo van baten en lasten: € 10,2 mln
- accountant: Deloitte
2009:
- saldo van baten en lasten volgens rekening van baten en lasten: € 2,2 mln
- werkelijk saldo van baten en lasten: € 12,9 mln
- accountant: ?
2010:
- saldo van baten en lasten volgens rekening van baten en lasten: € 3,2 mln
- werkelijk saldo van baten en lasten: € 3,6 mln
- accountant: Ernst & Young
2011:
- saldo van baten en lasten volgens rekening van baten en lasten: € 2,3 mln
- werkelijk saldo van baten en lasten: € 6,5 mln
- accountant: Ernst & Young
2012*:
- saldo van baten en lasten volgens rekening van baten en lasten: € 0,2 mln
- werkelijk saldo van baten en lasten: € 1,8 mln
- accountant: Ernst & Young

Gemeenteraad (Edam-Volendam) maakte drie keer sprong in het duister.

KLADBLOK EXTRA

Het was op mijn horloge precies 23.37 uur toen burgemeester van Beek de raadsvergadering opende. Voor die tijd was er al heel wat vergaderd in de bespreekrondes die aan de raadsvergadering zelf voorafgaan. Als over een onderwerp in de bespreekronde overeenstemming wordt bereikt, wordt het een hamerstuk. Lukt dat niet, dan wordt er in de raadsvergadering verder over gesproken en soms gestemd. Als het een heftig onderwerp is, kan het een latertje worden. Dat is eigenlijk het enige bezwaar tegen deze vorm. Wie is er na vier uur vergaderen nog fris? In feite begint de raadsvergadering dan ook meestal als de meeste aanwezigen eigenlijk naar huis willen.

Bestemmingsplan Europaplein/Zeestraat

Het bestemmingsplan is digitaal opvraagbaar op de website van de gemeente. Het is een lijvig stuk dat ook nog eens een groot aantal bijlagen bevat. Het werd geen hamerstuk. GroenLinks wilde in de raadsvergadering nog een amendement indienen, maar trok dat na een korte bespreking weer in. De partij wilde absolute zekerheid hebben dat wijzigingen van het bestemmingsplan –een bevoegdheid van het college van B&W-  eerst de gemeenteraad zouden passeren. Die belofte had wethouder Kes tijdens de voorbespreking al meerdere keren gedaan. Ook nu herhaalde ze het weer, maar legde wel de nadruk op wijzigingen die invloed hebben op de begroting.  Andere partijen steunden  het amendement niet.

Bij de voorbespreking hadden alle partijen al laten weten wel akkoord te kunnen gaan met het bestemmingsplan omdat het consoliderend en conserverend van aard was. De term consoliderend (vastleggend) kwam als een mantra regelmatig terug en was eigenlijk het enige waarover partijen het eens waren. Het bestemmingsplan neemt de huidige situatie als uitgangspunt en laar daarnaast de toekomstige ontwikkelingsmogelijkheden zien. Over die toekomst bestaat er tussen de raadspartijen grote meningsverschillen. Het CDA zegt het klein en gezellig te willen houden en ziet niets in grootschalige plannen. De PvdA wilde zelfs dat de bevolking zich via een referendum over die toekomst uit zou kunnen spreken.

Als andere uiterste leek het de partij VD|80 niet ver genoeg kunnen gaan omdat ze bestedingen in de regio naar Volendam wil terug halen. Maar eigenlijk ging bij dit bestemmingsplan nog helemaal niet over de toekomst. Dat komt nog. Zodra het weer aan de orde is, zal blijken of de gemeenteraad met dit besluit een sprong in het duister heeft gemaakt. Stel dat er wel een voorstel voor een grootschalige ontwikkeling komt en dat die binnen het bestemmingsplan past. Pas dan zal blijken waar de partijen echt voor staan. In het bestemmingsplan wordt bijvoorbeeld aangegeven dat er ruimte is in de Oude Kom voor een agressief levensmiddelenconcern, Lidl bijvoorbeeld. Als die met een goed voorstel naar de gemeente gaat, heeft die weinig mogelijkheden om nee te zeggen. Als er boven die winkel dan nog een aantal seniorenflats komen (er mogen er zestig gebouwd worden) dan is er eigenlijk ook een parkeergarage nodig. Dan is er misschien ook wel reden om de Zeestraat aanzienlijk te versmallen. Precies daar, een ontwikkeling die in gang wordt gezet door de eerste dominosteen die valt,  zat de angst van Lijst Kras en wethouder Kes nam die angst niet weg. Partijen als het CDA die nog de illusie zeggen te hebben dat het kleinschalig en gezellig kan worden, deden dat met een zelfvertrouwen waar geen enkele reden voor was. Lijst Kras stond min of meer alleen en kan in de toekomst wellicht het CDA er nog aan herinneren dat ze gewaarschuwd waren.

Er zijn ook kansen. De toekomst van het gebied is in handen van  de direct betrokken bewoners en winkeliers. Als zij er in slagen om de gebiedsontwikkeling zelf gezamenlijk vorm te geven, kan het inderdaad nog gezellig worden.

Achterstand in rioleringsonderhoud

De rioleringsheffing voor de inwoners van Edam gaat de komende tien jaar ieder jaar een stapje omhoog en zal uiteindelijk een fors bedrag worden. Het lijkt onvermijdelijk. Er is een achterstand in onderhoud. Geen enkele partij had er dan ook moeite mee, al waren er heel wat vragen. Het duidelijkst waren die van Lijst Kras. Fractievoorzitter Kras verzuchtte dat hij absoluut niet wist waar hij mee instemde. Volgens hem waren er in de toekomst nog zoveel variabelen en zoveel tegenvallers als meevallers mogelijk, dat het geraamde budget eigenlijk geen enkel houvast bood. Hoeveel van de riolering nog goed is en niet vervangen hoeft te worden, was niet bekend. We zien wel wat we tegenkomen, was dan ook zo’n beetje het idee. In feite was het dan ook een sprong in het duister. Een gemakkelijke sprong, de inwoner betaalt immers alles via een verhoging van de rioolheffing.

Wat wordt het met de regio?

Een regiofunctionaris probeerde  uit te leggen waar het met de regio naar toe moet. Eigenlijk stond er maar één ding vast. Dat was de vervoersregio. Het rijk heeft dat bindend opgelegd. Geen slechte zaak, al wilde GroenLinks graag weten of in de plannen het milieu en het landschap voldoende aandacht kregen. Maar dat was weer een zaak van de provincie. Er werden veel vragen gesteld en aan de hand daarvan was het al snel duidelijk dat er weinig zinnigs kan worden gezegd over wat de regio tot haar taak zal krijgen. Al weer een sprong in het duister. Verder gaan zonder dat je weet waarheen. De samenstellende delen van de regio, de gemeenten, kunnen die toekomst niet zelf bepalen. Het hangt ook van het rijk en de provincie af. In de NRC van 29 november 2013 wijzen deskundigen erop dat de toename van gemeenschappelijke regelingen het werk van een raadslid bijna onmogelijk maken. De dossiers worden te complex om goed te kunnen beoordelen.

Kun je straks vanaf de Dijk het IJsselmeer nog zien?

Eigenlijk gaat de gemeente daar niet over. Dat wordt bepaald door het Hoogheemraadschap. Er komt geen diepwand om de bestaande dijk te versterken. Dat wordt te duur. Wethouder Kes legde daarom de raad een ingelast punt voor. Ze zag kans om het Hoogheemraadschap ervan te overtuigen dat ter hoogte van Volendam de aan te leggen beschermingsdijk, die voor de bestaande komt, zo laag zou moeten worden dat je het IJsselmeer nog zou kunnen zien. Niet onbelangrijk. GroenLinks daagde de wethouder uit om toch voor die diepwand te gaan. “Ze kan zo goed haar poot stijf houden”, zei Nico van Straalen van GrL. De rest van de raad werd daar even vrolijk van, maar zond de wethouder naar het overleg met het Hoogheemraadschap om in er ieder geval die lage dijk uit te slepen.

Verder

Het was eigenlijk een rustige avond in de raadszaal van Edam-Volendam. Ondanks dat er verstrekkende (bestemmingsplan) en kostbare (riolering) besluiten werden genomen, verliep alles in bedaarlijke rust. en eensgezindheid. De enige die zich liet verleiden om af en toe even uit te pakken was Nico Karhof van VD|80. Hij had het met name gemunt op GroenLinks en Lijst Kras. Hij deed mij denken aan een oudste broer die bij alle discussies op een verjaardagsavond het laatste woord wil hebben en iedereen op zijn plaats zet. Hij viel op door de wijze waarop hij de gemeenteraad angst aan probeerde te jagen voor wat er zou gebeuren als Volendam zijn centrum niet verregaand  vernieuwt. Hij vertelde bijvoorbeeld dat er een grote versmarkt komt in Purmerend. Daar zouden ze hebben gezegd dat je je op Volendam moet richten omdat daar het geld zit. Borreltafelpraat die gemakkelijk onderuit valt te halen. Maar niemand probeerde het serieus. Wat VD|80 betreft moet Volendam in de vaart der volken omhoog worden gestoten, ook al zit daar bijna niemand op te wachten. Maar er zijn nu wel kansen te over voor handige projectontwikkelaars.

Hoe nu verder

De gemeenteraad zit de rit uit tot de volgende verkiezingen. Het gemankeerde college van CDA en VD|80 mag tot dan blijven zitten. De verkiezingsstrijd is ingezet. VD|80 en LK jagen de Volendamse kiezer angst aan. Die moeten op een Volendamse partij stemmen om te voorkomen dat ‘Edammer partijen’ de macht overnemen. Een trieste zaak eigenlijk. Er is maar één typische Edamse partij, de PvdA.  Die gaat ongetwijfeld proberen iets minder Edams te lijken en heeft twee Volendammers prominent op de kandidatenlijst gezet. De politieke verhoudingen voor na de verkiezingen zullen worden bepaald door de vraag of de Volendamse kiezer zich angst laat aanjagen.

                                                                                   

De begrotingsbehandeling (2014) in Edam-Volendam KLADBLOK EXTRA

                                                                          

De gemeenteraad van Edam-Volendam pleit al een aantal jaren voor een overzichtelijke en leesbare begroting. Er was dit jaar tevredenheid over de voortgang, maar volgens de gemeenteraad is het einddoel nog niet bereikt. Er ontbreekt nog te veel toelichting waardoor verschillen met de voorgaande begroting niet altijd inzichtelijk zijn.

De vergadering werd dit jaar geopend door een trotse burgemeester W. van Beek. Hij liet een aantal voorbeelden zien van de gedigitaliseerde begroting zoals die sinds kort te vinden is op de gemeentelijke website. Grafisch mooi vorm gegeven, maar je hebt toch nog wel een aantal muisklikken nodig om uit te vinden dat de gemeente bijvoorbeeld 25 procent winst maakt op het uitgeven van reisdocumenten.  Afdalen naar details - wat krijgt organisatie X aan subsidie bijvoorbeeld-  is nog onvoldoende mogelijk. Maar het begin voor een echte publieksbegroting is er.

‘Paarse’ coup zette sfeer

Bij zo’n begrotingsbehandeling krijg je soms ook inzicht in huiselijke gewoonten. Sommigen hadden hun pyjama al aan of lagen zelfs al in bed toen ze laat in de avond die voorafging aan de begrotingsbehandeling kennis namen van het gezamenlijke amendement van VVD, PvdA en GroenLinks om het aangekochte complex van HHNK te bestemmen voor ambtenarenhuisvesting. Het betrof een zorgvuldig uitgedachte overvalstrategie die beoogde een einde te maken aan het lang slepende debat over de huisvesting van ambtenaren. Het tot een stellingenoorlog uitgegroeide debat eindigde in de vergadering in een langdurige en nogal hypocriete mopperpartij over ‘zorgvuldigheid’ die de coupplegers zou ontbreken. Van wie zijn pyjama al aan heeft, kun je kennelijk niet vergen dat hij of zij nog een paar uurtjes doorwerkt om de volgende dag fris van de lever commentaar te leveren op de inhoud van het voorstel. Er zal beseft zijn dat het zinloos zou zijn geweest. De coupplegers hadden een democratische meerderheid. Liefhebbers van de Deense serie ‘Borgen’ zullen de situatie ongetwijfeld herkend hebben als een van de klassieke voorbeelden van het spel om de knikkers. Vincent Tuyp (de beoogde fractievoorzitter van het CDA)  noemde de overval ‘Noord-Koreaans’. Een vergelijking die in alle opzichten mank ging en daarom te sterk een emotie onder woorden bracht waar met gratie verliezen ook een mogelijke keuze was geweest.

Algemene beschouwingen

Het eerste rondje is altijd voor de fractievoorzitters die hun visie geven op de begroting en het beleid. Het is een uitstekende gelegenheid voor politieke partijen om zich te profileren. Zorgen en wensen geven aan waar een partij voor staat. De hoofdprijs voor politieke beschouwingen gaat wat mij betreft naar Nico van Straalen die als fractievoorzitter van GroenLinks met een aantal onderwerpen boven de partijpolitiek uitsteeg en het college gewetensvol vanuit een helikopterview de maat nam. “Koersvast is het motto van de begroting, maar wat is de koers eigenlijk?”, was een van zijn vragen. Ook vond hij dat het college nog heel veel werk had te doen bij het verbreden van het draagvlak voor de fusie met Zeevang. Wim Runderkamp van de VVD was een goede tweede. Zijn boodschap aan het college: “meer regisseren, minder besturen”, verwoordde goed waar een groot deel van de raad problemen zag met het gebrek aan luistervaardigheid en empathie bij het college. Loek Kras, kennelijk nog aangedaan door de coup, bakte er helemaal niets van en had een verhaal zonder kop en staart. Janneke Rijpstra (PvdA) interpelleerde met de vraag of wat hij ter berde bracht wel tot de algemene beschouwingen kon worden gerekend.

Ondanks allerlei detailverschillen leek er over een aantal actuele kwesties brede overeenstemming te bestaan. Trots op een sluitende begroting waarvan de lastenstijging voor inwoners lager is dan de inflatie. Geen megalomane verbouwing van het dorpshart. Keuze voor duurzaamheid. Verhoging van de toeristenbelastingen. Sterk maken voor de derde ontsluitingsweg. Handhaven van voorzieningen bij bezuinigingen en keuze voor weg onderlangs bij de aanpassing van het dijkprofiel.

Amendementen en moties

Voorstellen van fracties om de begroting te wijzigen of het college opdrachten mee te geven kleuren meestal de debatten. Het amendement van de coupplegers om ambtenaren te huisvesten in het HHNK-complex hing als een schaduw over de hele dag. Alle pogingen van CDA, VD|80 en Lijst Kras om de discussie te verplaatsen naar de reguliere raadsvergadering op 28 november, zoals was gepland, strandden op de vastberadenheid van de indieners.  Wim Runderkamp (VVD) die als woordvoerder van de ‘paarse bende’ optrad, maakte het zichzelf niet moeilijk. Hij gebruikte nog net niet de slotzin van de Rijdende Rechter: “dit is het en daarmee zult u het moeten doen”, maar daar kwam zijn verdediging wel op neer.

Ik kan er vrede mee hebben. Het onderwerp was uitgegroeid tot een onmogelijk dilemma dat alleen nog de keuze liet uit twee kwaden. De voorafgaande discussie ging eigenlijk niet meer om de beste keuze, maar om de plaats van vestiging. Een discussie die op verschillende manieren volledig ontaard was.

Sommige moties/amendementen verdienen het om genoemd te worden. Bijvoorbeeld het voorstel van VD|80 om gebouwen in gemeentelijk bezit af te stoten als die niet tot de kerntaak behoren. De motie werd unaniem aangenomen. Gebruikers van dat soort gebouwen mogen zich dus zorgen gaan maken. De PvdA had enkele voorstellen die goed passen bij mijn voorkeur om de partij als ‘grachtengordelpartij’ te omschrijven. In het oude Edam zijn brandweerkranen voorzien van beschermingsconstructies die niet passen in het historische beeld. Daar moet de gemeente wat aan doen.  Een ander probleem dat de PvdA inbracht was dat de werkgroep ‘Open Monumentendag’ het bijltje er bij neer had gegooid vanwege het ervaren gebrek aan ambtelijke ondersteuning. Daar moet de gemeente ook wat aan doen! Met dit soort moties profileert de PvdA zich voortdurend als een lokale belangenpartij (Oud Edam) die het bijna opgegeven heeft om stemmen te werven voor haar sociaal democratisch gedachtengoed. Redden ze het wel zonder voldoende ambtelijke ondersteuning?, zou hierbij een ondeugende vraag zijn.

VVD’r Kees Sier wist de negatieve aandacht op zich te vestigen met een voorstel om het peuterspeelzaalwerk in de gemeente over te dragen aan een commerciële instelling. Vreemd dat zijn fractie dat de indiening van dat voorstel steunde. Belangenbehartiging voor commerciële partijen is bepaald  geen algemeen belang. Daarnaast heeft de VVD zich niet gerealiseerd dat zo’n voorstel slecht zou kunnen vallen. Na een lichte verdediging door Sier, werd het voorstel weer ingetrokken.

Ook de handhavers van de veiligheid in de gemeente moesten het ontgelden. De door het college voorgestelde uitbreiding van het aantal BOA-ambtenaren ten behoeve van het toezicht op de handhaving van de drank- en horecawet, werd afgewezen. Die nieuwe taak voor de buitengewone opsporing ambtenaren moet met de bestaande bemanning worden uitgevoerd.

Het voorstel van VD|80 om subsidie aan te vragen voor de voorbereiding van de aanleg van de derde ontsluitingsweg werd me iets te snel door de hele raad omarmd. Die ontsluitingsweg brengt ook het Purmerends industriegebied op fietsafstand. Voor een aantal partijen zou dat een mooie gelegenheid zijn geweest om verplaatsing van overlast gevende industrie in de gemeente aan de orde te stellen.

De kracht van de ‘paarse combinatie’ bleek bij een aantal door hen samen ingediende voorstellen, waarvan de meeste van technische aard waren. Een uitzondering was het voorstel om stevig op de verslavingszorg te bezuinigen. Ondanks gesputter van het college, gebruikten ze hun aaneengesmede meerderheid om de voorstellen aangenomen te krijgen.  De nieuwe combinatie maakt, voor zover ze onderling overeenstemming hebben bereikt, sinds kort de dienst uit in de gemeenteraad. Hun wil is wet. Dat geeft verantwoordelijkheden en daarvan lijken ze zich bewust te zijn. Maar wat mij vooral benieuwd is of er onderling deals zijn gesloten om de samenwerking mogelijk te maken.

Verkiezingen

Ook die speelden een rol. Een paar partijen liet weten zich in de algemene beschouwingen te beperken omdat ze nog niet veel wilden prijsgeven over hun verkiezingsprogramma. Het CDA heeft inmiddels, als eerste, haar verkiezingsprogramma gepubliceerd en het is duidelijk geworden dat ze daar in het begrotingsdebat al een voorschot op heeft genomen. Niet iedere partij lijkt al zover te zijn. De vraag is of de machtsgreep van de combinatie VVD/PvdA/GrL een intentie laat zien die verder gaat dan een samenwerking bij de begrotingsbehandeling. De opzet lijkt te zijn om VD|80 uit te sluiten van een verdere bijdrage aan het bestuur en wat mij betreft is dat niet ongewenst. De wethouders van die partij hebben hun verdiensten, maar zijn niet in staat geweest om op voldoende wijze te communiceren met de bevolking. Dat heeft veel weerstand opgeleverd die de reputatie van het bestuur geen goed heeft gedaan. De laatsten die dat lijken in te zien zijn de fractieleden van VD|80. Bij de komende verkiezingen zal het kunnen gaan over de stijl van besturen en de keuze voor een stijl die de burger meer ruimte geeft, dat lijkt me belangrijker dan de vraag welke kom de toon aangeeft.

Incidentje en kroketten

Bij alle beschouwingen over een meer burgervriendelijke gemeente leek het me vanzelfsprekend dat ik, als een van de weinige burgers die bij de begrotingsbehandeling aanwezig was, wel recht had op twee broodjes uit de enorme stapel die voor de lunch beschikbaar was. Niet dus. Terwijl ik bezig was om raadsleden over te halen om daarover een motie in te dienen, werd het probleem opgelost. Maar het had natuurlijk nooit een probleem mogen worden.

Teleurgesteld ben ik ook. Ik heb niemand kunnen vinden die bereid is om een krokettenmotie in te dienen. Op de reguliere vergaderingen van de gemeenteraad krijg je in de pauze, ’s avonds om een uur of tien, een gevulde koek. Dit slaapverwekkend geheime wapen van het zittende college is mij een doorn in het oog. Bij de komende verkiezingen gaat mijn stem, ingegeven door ‘onderbuik gevoelens’,  naar de partij die kroketten met een knipoog opneemt in zijn verkiezingsprogramma als symbool voor het nieuwe beleid.

(er is ook een verslag van de begrotingsbehandeling 2013 van vorig jaar)

Nieuwe ‘paarse’ coalitie maakt de dienst uit in gemeenteraad Edam-Volendam

KLADBLOK

                                                                       

Een combinatie van VVD, PvdA en GroenLinks heeft gisteravond  de andere partijen in de gemeenteraad een voorstel gestuurd om het voormalige kantoorcomplex  van Uitwaterende Sluizen, dat al enige jaren in het bezit is van de gemeente Edam-Volendam, voor de middellange termijn te bestemmen voor ambtenarenhuisvesting. Daarnaast moet de kantoorlocatie van de gemeente aan de Mgr.Veermanlaan verkocht worden.

Vandaag kwam dat voorstel tijdens de begrotingbehandeling in de vorm van een amendement aan de orde. Toen ik vanmorgen net voor de aanvang van de vergadering van de gemeenteraad binnenkwam was het al duidelijk. Er liepen mensen rond met het begin van verbijstering op het gezicht terwijl anderen verslagen berusting uitstraalden. De gevormde ‘paarse coalitie’ heeft met één stem de meerderheid in de gemeenteraad. Die heeft ze vandaag dan ook uitgebuit. Er waren een aantal andere amendementen van dit ‘paarse’ blok en de andere partijen en de coalitie moesten tandenknarsend toezien dat ze met hun meerderheid alles aangenomen kregen. Ook het college, of wat daarvan in Edam-Volendam nog over is, leek niet al te gelukkig met de gang van zaken.

Er liepen twee spelletjes door elkaar in deze gemeenteraadsvergadering. Wie krijgt de schuld dat de oude coalitie van CDA, PvdA en Volendam|80 uit elkaar is gevallen. Betrokken partijen houden er verschillende lezingen op na wat nogal eens tot een aanvaring leidde tussen de PvdA en Volendam|80.  De laatste partij zal zich na vandaag wel afvragen welk risico ze heeft genomen om van de huisvesting van ambtenaren een halszaak te maken. Ze kreeg het lid op de neus en behoorde vandaag tot de grote verliezers. De partij die graag uitstraalt: ‘we run this town’,  zag vandaag zijn macht verdampen.

Met het besluit over de ambtenarenhuisvesting kwam een einde aan een paar jaar kostbaar getouwtrek over de te maken keuzen. De posities lagen onwrikbaar vast en het besluit van vandaag was dan ook een doorbraak in een dossier dat al veel irritatie heeft veroorzaakt. Is het een gelukkig besluit? Dat zal de toekomst leren. Het belangrijkst argument van de ‘paarse coalitie’ is dat het nu al een paar jaar leeg staat en dat het alleen maar geld kost. Het zou me niet verbazen als dat straks ook het geval zal zijn met het af te stoten pand aan de Mgr. Veermanlaan. De grondfout is nog steeds de gretigheid waarmee de gemeenteraad een paar jaar geleden instemde met de aankoop van de panden van Uitwaterende Sluizen dat naar Alkmaar vertrok. Bij dat besluit heeft niemand de consequenties en risico’s overzien. Het besluit tot huisvesting van ambtenaren in Edam heeft echter een zekere logica.

Logica in de politiek is zeldzaam. Zeker in dit geval. De verliezende partijen zullen het etaleren als een machtsgreep vanuit de kern Edam en een verlies voor Volendam. Het is jammer dat het op deze manier opgelost heeft moeten worden. Als de gemeenteraad er samen niet uitkomt had het voor de hand gelegen om de bevolking er zich over uit te laten spreken via een raadgevend referendum. Ook daar zat een risico aan vast, het veel grotere bevolkingsaantal van Volendam zou de keuze voor huisvesting van ambtenaren in Edam massaal hebben afgewezen. Maar ook dat is democratie.  

Het CDA en Volendam|80 probeerden de zaak nog te redden met een voorstel om de omstreden panden per direct te koop te zetten. Het was kansloos. De eenmanspartij Lijst Kras kwam klem te zitten in deze krachtmeting en slaagde er niet in een eigen gezicht te laten zien. Ze stemde dan ook mee met het CDA en Volendam|80 die bij de komende gemeenteraadsverkiezingen haar grootste concurrenten zijn.  De kleine partij kan rekenen op een toenemende gunst van de kiezer omdat ze al meerdere keren op nam voor de door het beleid van het gemeentebestuur in de knel komende groepen en personen. Vandaag werd duidelijk dat ze daar te veel op leunt en verder nog een te weinig onderscheidend politiek profiel heeft.

Een ding is zeker. Er komen interessante verkiezingen aan in de gemeente Edam-Volendam. Er zal flink moeten worden gewerkt om de gunst van de kiezer te verwerven. Als de partijen echter het hoofd niet koel houden, konden het wel eens ‘Amerikaanse’ verkiezingen worden, waarbij partijen elkaar flink zwart maken. Het huidige Volendam|80 heeft al laten zien dat ze daar niet afkerig van is. Nu er een beslissing voor de ambtenarenhuisvesting is gevallen, zou deze partij dat wel eens kunnen uitbuiten in een minder frisse campagne onder het motto: ‘Volendam let op uw saeck’.

 .

KLADBLOK Monumentaal Leed

                                                   

Veel van deze huisjes zijn verdwenen. Te klein en bouwkundig versleten

Hij was een van de insprekers bij  het raadsdebat (17 oktober 2013) in de raadszaal van Edam-Volendam. Hij had zo’n soort huisje als hierboven gekocht. Een bouwval min of meer. Hij was van plan het af te breken en er een nieuw huis voor in de plaats te bouwen. Zo deed men dat al jaren op Volendam.  Maar nu even niet meer.

Dat komt omdat men in Volendam een plan heeft. Het moet leuker worden voor de toeristen. Naast de voorgenomen grootschalige verbouwing van het winkelhart, moet daarom heen gedwaald kunnen worden en moet de toerist er kennis van kunnen nemen hoe het vroeger was. Pech dus voor de inspreker. Zijn bouwvallig eigendom werd door de gemeente als monument aan gewezen.

Natuurlijk ging hij in verzet. Schreef een uitvoerige brief. De ontvangst daarvan werd keurig bevestigd. Sindsdien is het al weer maanden stil gebleven. Hij diende ook een officieel bezwaar in. Dat was voorzien van een rapport van een deskundige die hem adviseerde de zaak te slopen en er geen cent meer in te steken. De gemeente weet dus dat het eigenlijk een hopeloze zaak is, maar is zelfs niet eens komen kijken. De inspreker voelt zich met een kluitje in het riet gestuurd en voelt zich opgezadeld met een uiterst kostbare aangelegenheid. Het overeind houden van een bouwval en juridisch kosten maken om zich met de hulp van een advocaat te blijven verzetten.

Mede aan de hand van dit voorbeeld was een grote meerderheid van de gemeenteraad bereid om het aanwijzen van monumenten nog enige tijd uit te stellen  omdat er twijfel was aan de zorgvuldigheid en veel ‘slachtoffers’ zich niet gehoord voelden.  Alleen de raadspartij VD|80 vond het een prachtig plan.

Wethouder Marisa Kes (de IJzige) van VD|80 was verrast dat de gemeenteraad zijn hakken in het zand zette.  Er kunnen geen bouwleges worden geheven als het plan niet wordt goedgekeurd. En waarom zou het niet kunnen worden goedgekeurd? Alles is zorgvuldig gebeurd. We gaan onze reactie op de bezwaren niet wijzigen. Uitstel heeft geen enkele zin. Moeten we het dan over een maand weer anderhalf uur hier over hebben?  De gemeenteraad boog het hoofd. Maar de twijfel bleef. De woordvoerders van GroenLinks en Lijst Kras waren het duidelijkst. De wethouder kan dan wel zeggen dat er uiteindelijk  weinig echte bezwaren zijn overgebleven, maar hoeveel bezitters van een woning die tot monument zijn aangewezen hebben het hoofd inmiddels moedeloos in de schoot gelegd omdat er toch niet tegen de gemeente valt op te boksen? Dat zouden er wel eens aardig wat kunnen zijn.

In dezelfde raadsvergadering kwam ook het probleem van de winkeliers in de Oude Kom van Volendam aan de orde. Zij hebben de nodige problemen met de parkeermaatregelen. Hun probleem komt voort uit dezelfde bron. De Oude Kom moet een toeristvriendelijk wandelcentrum worden. Maar omdat de winkeliers zich hebben georganiseerd, zijn ze heel wat beter in staat om voor hun belang op te komen dan de grote groep van monumentbewoners.  Omdat ze niet zijn georganiseerd en geen actie voeren om sterk te staan tegenover de gemeente, kunnen ze geen vuist maken.

Ik denk dat het ten opzichte van Edam bijvoorbeeld, een typisch Volendams probleem is. Dat de winkeliers zich georganiseerd hebben en actie voeren is niet zo gebruikelijk binnen de Volendamse cultuur. Dat kan alleen als er informele leiders naar voren komen die de eerste lijnen uitzetten. Dat zoiets niet vaak gebeurt, is niet verwonderlijk. In het politieke klimaat zoals dat al decennia bestaat, is het gebruikelijk dat zulke mensen informeel worden afgebrand door bestuur en politici. Ze worden gemarginaliseerd en er wordt stevig op de man gespeeld. Je moet dus bepaald een dikke huid hebben om zo’n rol aan te durven, want het is niet zonder risico’s. Een aantal winkeliers kan daar over mee praten. Hen is al het nodige in de schoenen geschoven. Buiten de kringen van de macht zijn er altijd wel weer mensen bereid zulke vuurtjes aan te blazen, meelopers die het meeste vuile werk opknappen en helpen negatieve oordelen te verspreiden. De alleenstaande inspreker van hierboven zal daar ook wel mee te maken hebben gekregen.

Het is naïef om te veronderstellen dat marginalisering niet werkt en geen indruk zou maken op raadsleden. Het werkt en speelt een rol. In een situatie als deze beschouw ik het echter als behorend tot de taak van raadsleden om, als vertegenwoordigers van de bevolking , mensen met vergelijkbare problemen te stimuleren tot gezamenlijke acties. Ooit heb ik gedacht dat VD|80 daar als partij geschikt voor zou zijn. Maar deze partij is al een aantal malen lelijk door het ijs gezakt. Ze beschermt liever het college en de eigen wethouder(s) daarin, dan gevolg te geven aan hun motto: ‘De burger weer krachtig’. Bij VD|80 is een ‘krachtige burger’ iemand die zijn leed in stilte draagt en doet wat de wethouder behaagt.