Gemeenteraadsleden is niets menselijks vreemd

                                                                     

niets menselijks is ze vreemd

Soms zijn gemeenteraadsvergaderingen oersaai. Bij zulke gelegenheden laat ik mijn gedachten nog wel eens de vrije loop. Bij voorbeeld aan de hand van Frans de Waal die in een van zijn boeken beschrijft hoe chimpansees aan politiek doen. Niet dat ik raadsleden als chimpansees zie. Maar iedere keer dat ik een raadsvergadering bezoek denk ik: ze hebben het niet van een vreemde.

Pastoor Alfred de Jong

Op de raadsvergadering van 29 januari 2015 was het meteen al raak. Het voorafgaande raadsplein werd voorgezeten door raadslid Alfred de Jong (CDA). De meeste voorzitters doen het uitstekend. Alfred de Jong begon echter met een patriarchaal vermanend praatje met de bedoeling om de toon te zetten. In mijn fantasierijke gedachten zag ik hem als een soort pastoor die zijn parochie vermanend toespreekt. Nu past dat wel voor een CDA’er, maar bij een belangenbehartiger voor het lokale bedrijfsleven die Alfred eigenlijk is, past het weer niet. In de raad heeft hij minder gezag dan daarbuiten. Dat zit hem kennelijk dwars, want anders kan ik niet verklaren dat hij zijn rol als voorzitter benutte om de raad een preek voor te houden.

Principes en het vermijden van bureaucratie

Ook kleinschalige bouwplannen hebben de instemming van de gemeenteraad nodig. Op voorstel van R.O. Wethouder Marisa Kes zou het een heleboel bureaucratie schelen als de raad die bevoegdheid  aan het college van B&W zou geven. Nico van Straalen (GrL) ging er voor zitten en betoogde dat de raad zijn contolerende bevoegdheid niet zo maar uit handen moest geven. Hij werd verbaal bekogeld. Wantrouwde hij de wethouder soms? Tja daar kun je niet gemakkelijk ja op zeggen in zo’n gezelschap. Dat er reden is voor wantrouwen heeft Kes al vele malen bewezen, maar ze heeft een stevige kliek om zich heen. Die deed net of van Straalen vanwege een principe heel veel burgers slachtoffer wilde laten zijn van onnodige bureaucratie. Een nogal vals argument bleek even later. In haar repliek liet de wethouder weten dat het hooguit om een of twee gevallen per jaar gaat. Ik denk dat we maar heel goed op moeten letten om welke gevallen het dit jaar zal gaan. Zo zijn er al vragen gerezen over de gang van zaken op de Dril.

Volendam verslaat ‘Edam’

Edam staat tussen haakjes. Het is de benaming van Marisa Kes in de verkiezingsstrijd van 2014 voor de partijen (GrL, VVD en PvdA) die voor de ingebruikname van de door de gemeente van het Hoogheemraadschap aangekochte historische panden. Daarmee riep ze als het dominante vrouwtje van de lokale politiek de kiezer op om tribaal te stemmen.  In de vergadering was de instemming aan de orde voor de verkoop van de panden met een verlies van anderhalf miljoen aan een koper met wat vlekje op zijn blazoen.

Een inspreker, de heer Tromp Meesters, hekelde het beleid van de ‘Volendammer partijen’(CDA, Lijst Kras en VD|80). Hij werd bedankt, maar vond weinig gehoor.

Het nog niet echt dominante mannetje Tuyp van het CDA verdedigde de verkoop op populistische wijze door de kosten gigantisch te overdrijven. Het in gebruik nemen van de panden voor de huisvesting van ambtenaren zou volgens hem ten koste gaan van het beschikbare budget voor WMO, ouderenzorg en jeugdzorg. Voor de kritiek op de gang van zaken en de kritiek op de koper, had hij geen goed woord over. “In de media is de betamelijkheid ver overschreden”, was zijn stelling. Loek Kras deed het wat later nog eens dunnetjes over. Een verwijt inzetten om de kritiek onschadelijk te maken is een van de oudste politieke manoeuvres en Tuyp speelde zijn zet met vertoon van verontwaardiging uit. Het ontsloeg hem van de plicht om aan te tonen dat de gemeente wel degelijk met een betrouwbare koper in zee was gegaan.

Het wel dominante mannetje van de gemeenteraad, Nico Karhof, verraste me . Waar de andere ‘Volendamse partijen’ weinig gelegenheden onbenut lieten om bij de ‘Edamse’ partijen zout in de wonden te strooien en hen op te zadelen met de schuld voor het fiasco, stelde hij op besliste toon dat er een punt moest worden gezet achter een hele bedroevende affaire. Zo spreken dominante mannetjes. Ze argumenteren niet, ze geven een bevel. Interessant was de zin waarmee Karhof begon om aan te duiden dat hij als expert vanaf het begin bij de kwestie betrokken was. Hij heeft die zin niet afgemaakt en ging snel op iets anders over.

Nico van Straalen (GrL) probeerde het nog wel met een set van logische argumenten en Wim Runderkamp (VVD) kwam met een stevig betoog, maar in het forum waar de ‘Volendamse partijen’ de macht hebben, kregen ze geen voet aan de grond. Het bontst werd het gemaakt door Loek Kras (Lijst Kras) die uitgebreid de tijd nam om zout in de wonden te wrijven en met politieke verwijten te strooien. Als een soort Napoleon legde hij de verslagen partijen uit wat ze allemaal fout hadden gedaan en wat ze beter hadden kunnen doen. Hoewel hij als lid van de door hem verlaten partij Recht door Zee, voor de aankoop van de panden was geweest, was hij nu tegen. Dat was gebeurd nadat hij  eens door de panden had gewandeld en had vastgesteld dat ze absoluut ongeschikt waren voor de huisvesting van ambtenaren. Het leverde een aardig doorkijkje op naar raadsleden die ergens voor of tegen zijn uit loyaliteit met hun leider. Af en toe van standpunt (en dominante groep) wisselen, is niet ongebruikelijk in de politiek. Het gebeurt echter vooral bij degenen die in de gunst van het dominante mannetje willen blijven.

Examenwerkstuk

Er zijn tal van manieren om naar zo’n vergadering te kijken. De socio-biologen zouden hebben genoten, terwijl de ethici, moraaltheologen en de liefhebbers van logisch redeneren hun potlood uit verontwaardiging zouden hebben stuk gebeten.  Door alle verworvenheden heen die het dier tot mens hebben gemaakt, blijft zijn afkomst zichtbaar.

De inhoud van de betogen en discussies zou ik graag als examenstuk willen voorleggen aan studenten logica om aan te wijzen waar de emotie en machtswoorden het van de rede winnen.

Disclaimer: in de lokale politiek van Edam-Volendam bestaan er nogal wat weerstanden tegen het kritisch of satirisch in beeld brengen van politici. Ik verwijs ze graag naar de bestaande wetgeving en jurisprudentie. Politici moeten tegen een stootje kunnen.

De kleine lettertjes bij de begrotingsbehandeling 2015 Edam-Volendam

                                                                   

Loopt na de kerk de democratie leeg?

Laat ik maar met de deur in huis vallen. De door het college van B&W ingediende begroting voor 2015 is zonder een enkele wijziging goedgekeurd door de voltallige gemeenteraad van Edam-Volendam. Thuisgekomen, na een uitzonderlijk vroeg beëindigde vergadering, trof ik in mijn avondkrant een groot artikel over de onzinnigheid van vergaderen. Deelnemers zijn te wollig uit onzekerheid of gebruiken te veel vakjargon, is een van de klachten. Nou met dat vakjargon viel het op 13 november 2014 wel mee, het was vooral wolligheid. Al vroeg was duidelijk dat er geen bloed zou vloeien en met een strakke vergaderorde had iedereen om 12 uur thuis kunnen zijn voor de lunch. Het werd evengoed nog 4 uur in de middag. Iedereen moet z’n zegje kunnen doen. Tussen al die wollige zinnen vond ik nog een paar kleine lettertjes die de moeite waard waren.

Onuitgevoerde moties

De oproep aan het college om vragen, verzoeken en brieven van burgers sneller te beantwoorden, klonk ook dit jaar weer. Het is een ritueel geworden en ondanks allerlei beloften lijkt het maar niet goed te lukken. De burger die daar geïrriteerd door raakt (ik wacht zelf al een jaar of drie op de toegezegde beantwoording van een verzoek) kan troost vinden in het feit dat ook raadsleden dat probleem hebben. Moties die door de raad worden aangenomen lijken soms te verdwijnen in de onderste lade. Het college doet er niets mee. Het leidde tot wat cynische woorden en weinig ophef.  Dat laatste kwam omdat de dag in het teken stond van ‘laten we het elkaar niet te moeilijk maken’. Partijen bleven vriendelijk voor elkaar en voor het college. De opmerkelijkste uitzondering werd gevormd door de wat verbeten sneren van wethouder Gina Kroon-Sombroek (CDA) richting GroenLinks bij hun vraag om het al lang leeg staande pand op de Dijk te bestemmen voor lichte horeca om mensen met een handicap aan werk te helpen. Vorig jaar deed ze dat ook al. Het lijkt tijd te worden voor een goed gesprek want het is een sympathiek voorstel.

Dubbele Petten

Wethouder Wim Rijkenberg vergat na de eerste vragenronde de vragen te beantwoorden van Alfred de Jong (CDA) over economische aangelegenheden. Daar leek een freudiaans duiveltje bij mee te spelen. De oud-bankdirecteur met zijn grote netwerk in het bedrijfsleven en nog steeds actief in een aantal functies,  bleek vragen te hebben gesteld die hij ook al in een andere hoedanigheid (een andere pet) in een overleg met de wethouder had gesteld. Rijkenberg wees daar fijntjes op. Ik wil niet direct spreken van belangenverstrengeling. Het is echter de vraag of activiteiten als pleitbezorger voor het lokale bedrijfsleven verenigbaar zijn met het woordvoerderschap voor economische aangelegenheden in de gemeenteraad. Een ethisch vraagstukje waar het CDA kennelijk nog niet goed over heeft nagedacht.

Voorlopig geen live-uitzending van raadsvergaderingen

Het is al een lang gekoesterde wens om de raadsvergaderingen live uit te zenden zodat ze via de televisie voor alle inwoners zijn te volgen. Het komt er maar niet van. Het grootste verzet zit bij de lokale Volendamse partijen. Gezamenlijk (VD|80, Lijst Kras, CDA) dienden ze een motie in om de in de begroting geraamde kosten  op de lange baan te schuiven. Het logisch klinkende argument was dat ze niets voelden voor investeringen zolang het onzeker was of de huidige vergaderzaal zou kunnen worden behouden. De drie collegepartijen hebben een meerderheid in de gemeenteraad. De motie werd dus zonder stemming aangenomen. De oppositie liet het lopen en legde de coalitiepartijen het vuur niet aan de schenen.  Zo duur is het ophangen en eventueel weer verwijderen van (camera)apparatuur nu ook weer niet. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat een aantal partijen liever niet op de vingers wordt gekeken. Begrijpelijk want de presentatie van standpunten is niet altijd even overtuigend. Betogen werden bij deze vergadering regelmatig van papier voorgelezen en zijn zonder dat hulpmiddel vaak  weinig welsprekend. Welsprekendheid lijkt niet tot de talrijke Volendamse talenten te behoren. Dat kon straks, bij een nieuwe raad wel eens in het nadeel van de Volendamse partijen uitvallen. Opmerkelijk was verder dat de raad met gemak 3 miljoen uittrok voor een weg onderlangs om het parkeerterrein achter Spaander bereikbaar te maken, terwijl de overlast langs het Zuideinde niet eens genoemd werd. Aan de ene kant met geld smijten en daarnaast op een paar euro beknibbelen als het om live-democratie gaat ten koste van de geloofwaardigheid.

Keuzevoorstel Europaplein, een noviteit?

De gemeenteraad mopperde tussen de regels door dat ze nogal eens voor voldongen feiten worden gesteld door het college en dat men voorstellen ook vaak te laat krijgt om zich zorgvuldig voor te bereiden. Het college trok zich van die opmerkingen weinig aan. Niemand die met de vuist op tafel sloeg om het college de wacht aan te zeggen. Het zal in de toekomst dus wel weer opnieuw gebeuren. Wethouder Wim Rijkenberg zal het zelf niet laten gebeuren. Hij kondigde aan dat bij de herinrichting van het Europaplein de gemeenteraadsleden een voorstel krijgen dat ze niet voor een voldongen feit zal stellen. Het voorstel zal een aantal keuzen bevatten waarbij raadsleden hun voorkeur kunnen uitspreken. Of dat ook zal gelden voor een overdekte fietsenstalling op het plein is dan wel weer de vraag. Niet daar liet hij al doorschemeren, en ook niet overdekt. Terrasjes zullen wel mogelijk zijn, al zou dat vermoedelijk in het keuzepakket worden opgenomen. Ik denk dat men op de Dijk niet op concurrentie zit te wachten.

Tevredenheid maakt gezapig?

De begroting klopt meerjarig en er is voldoende weerstandsvermogen, een weelde aan reserves en nauwelijks schuld. In dat opzicht is de gemeente één van de witte raven onder de gemeenten. De VVD opperde dat de gemeentebelastingen in de toekomst wel omlaag kunnen. Als ze niet oppassen wordt die toekomst ieder jaar weer verder opgeschoven. Zo veel tevredenheid kan ten koste gaan van de alertheid en de ‘span of control’. Dat geeft het college te veel speelruimte en is schadelijk voor het democratisch gehalte. Wat mij betreft mag de gemeenteraad wel wat duidelijke piketpaaltjes slaan en de democratie wat fleur en inhoud geven.