Posts tonen met het label HHNK. Alle posts tonen
Posts tonen met het label HHNK. Alle posts tonen

woensdag 13 november 2013

De begrotingsbehandeling (2014) in Edam-Volendam KLADBLOK EXTRA

                                                                          

De gemeenteraad van Edam-Volendam pleit al een aantal jaren voor een overzichtelijke en leesbare begroting. Er was dit jaar tevredenheid over de voortgang, maar volgens de gemeenteraad is het einddoel nog niet bereikt. Er ontbreekt nog te veel toelichting waardoor verschillen met de voorgaande begroting niet altijd inzichtelijk zijn.
De vergadering werd dit jaar geopend door een trotse burgemeester W. van Beek. Hij liet een aantal voorbeelden zien van de gedigitaliseerde begroting zoals die sinds kort te vinden is op de gemeentelijke website. Grafisch mooi vorm gegeven, maar je hebt toch nog wel een aantal muisklikken nodig om uit te vinden dat de gemeente bijvoorbeeld 25 procent winst maakt op het uitgeven van reisdocumenten.  Afdalen naar details - wat krijgt organisatie X aan subsidie bijvoorbeeld-  is nog onvoldoende mogelijk. Maar het begin voor een echte publieksbegroting is er.

‘Paarse’ coup zette sfeer
Bij zo’n begrotingsbehandeling krijg je soms ook inzicht in huiselijke gewoonten. Sommigen hadden hun pyjama al aan of lagen zelfs al in bed toen ze laat in de avond die voorafging aan de begrotingsbehandeling kennis namen van het gezamenlijke amendement van VVD, PvdA en GroenLinks om het aangekochte complex van HHNK te bestemmen voor ambtenarenhuisvesting. Het betrof een zorgvuldig uitgedachte overvalstrategie die beoogde een einde te maken aan het lang slepende debat over de huisvesting van ambtenaren. Het tot een stellingenoorlog uitgegroeide debat eindigde in de vergadering in een langdurige en nogal hypocriete mopperpartij over ‘zorgvuldigheid’ die de coupplegers zou ontbreken. Van wie zijn pyjama al aan heeft, kun je kennelijk niet vergen dat hij of zij nog een paar uurtjes doorwerkt om de volgende dag fris van de lever commentaar te leveren op de inhoud van het voorstel. Er zal beseft zijn dat het zinloos zou zijn geweest. De coupplegers hadden een democratische meerderheid. Liefhebbers van de Deense serie ‘Borgen’ zullen de situatie ongetwijfeld herkend hebben als een van de klassieke voorbeelden van het spel om de knikkers. Vincent Tuyp (de beoogde fractievoorzitter van het CDA)  noemde de overval ‘Noord-Koreaans’. Een vergelijking die in alle opzichten mank ging en daarom te sterk een emotie onder woorden bracht waar met gratie verliezen ook een mogelijke keuze was geweest.

Algemene beschouwingen
Het eerste rondje is altijd voor de fractievoorzitters die hun visie geven op de begroting en het beleid. Het is een uitstekende gelegenheid voor politieke partijen om zich te profileren. Zorgen en wensen geven aan waar een partij voor staat. De hoofdprijs voor politieke beschouwingen gaat wat mij betreft naar Nico van Straalen die als fractievoorzitter van GroenLinks met een aantal onderwerpen boven de partijpolitiek uitsteeg en het college gewetensvol vanuit een helikopterview de maat nam. “Koersvast is het motto van de begroting, maar wat is de koers eigenlijk?”, was een van zijn vragen. Ook vond hij dat het college nog heel veel werk had te doen bij het verbreden van het draagvlak voor de fusie met Zeevang. Wim Runderkamp van de VVD was een goede tweede. Zijn boodschap aan het college: “meer regisseren, minder besturen”, verwoordde goed waar een groot deel van de raad problemen zag met het gebrek aan luistervaardigheid en empathie bij het college. Loek Kras, kennelijk nog aangedaan door de coup, bakte er helemaal niets van en had een verhaal zonder kop en staart. Janneke Rijpstra (PvdA) interpelleerde met de vraag of wat hij ter berde bracht wel tot de algemene beschouwingen kon worden gerekend.

Ondanks allerlei detailverschillen leek er over een aantal actuele kwesties brede overeenstemming te bestaan. Trots op een sluitende begroting waarvan de lastenstijging voor inwoners lager is dan de inflatie. Geen megalomane verbouwing van het dorpshart. Keuze voor duurzaamheid. Verhoging van de toeristenbelastingen. Sterk maken voor de derde ontsluitingsweg. Handhaven van voorzieningen bij bezuinigingen en keuze voor weg onderlangs bij de aanpassing van het dijkprofiel.

Amendementen en moties
Voorstellen van fracties om de begroting te wijzigen of het college opdrachten mee te geven kleuren meestal de debatten. Het amendement van de coupplegers om ambtenaren te huisvesten in het HHNK-complex hing als een schaduw over de hele dag. Alle pogingen van CDA, VD|80 en Lijst Kras om de discussie te verplaatsen naar de reguliere raadsvergadering op 28 november, zoals was gepland, strandden op de vastberadenheid van de indieners.  Wim Runderkamp (VVD) die als woordvoerder van de ‘paarse bende’ optrad, maakte het zichzelf niet moeilijk. Hij gebruikte nog net niet de slotzin van de Rijdende Rechter: “dit is het en daarmee zult u het moeten doen”, maar daar kwam zijn verdediging wel op neer.

Ik kan er vrede mee hebben. Het onderwerp was uitgegroeid tot een onmogelijk dilemma dat alleen nog de keuze liet uit twee kwaden. De voorafgaande discussie ging eigenlijk niet meer om de beste keuze, maar om de plaats van vestiging. Een discussie die op verschillende manieren volledig ontaard was.

Sommige moties/amendementen verdienen het om genoemd te worden. Bijvoorbeeld het voorstel van VD|80 om gebouwen in gemeentelijk bezit af te stoten als die niet tot de kerntaak behoren. De motie werd unaniem aangenomen. Gebruikers van dat soort gebouwen mogen zich dus zorgen gaan maken. De PvdA had enkele voorstellen die goed passen bij mijn voorkeur om de partij als ‘grachtengordelpartij’ te omschrijven. In het oude Edam zijn brandweerkranen voorzien van beschermingsconstructies die niet passen in het historische beeld. Daar moet de gemeente wat aan doen.  Een ander probleem dat de PvdA inbracht was dat de werkgroep ‘Open Monumentendag’ het bijltje er bij neer had gegooid vanwege het ervaren gebrek aan ambtelijke ondersteuning. Daar moet de gemeente ook wat aan doen! Met dit soort moties profileert de PvdA zich voortdurend als een lokale belangenpartij (Oud Edam) die het bijna opgegeven heeft om stemmen te werven voor haar sociaal democratisch gedachtengoed. Redden ze het wel zonder voldoende ambtelijke ondersteuning?, zou hierbij een ondeugende vraag zijn.

VVD’r Kees Sier wist de negatieve aandacht op zich te vestigen met een voorstel om het peuterspeelzaalwerk in de gemeente over te dragen aan een commerciële instelling. Vreemd dat zijn fractie dat de indiening van dat voorstel steunde. Belangenbehartiging voor commerciële partijen is bepaald  geen algemeen belang. Daarnaast heeft de VVD zich niet gerealiseerd dat zo’n voorstel slecht zou kunnen vallen. Na een lichte verdediging door Sier, werd het voorstel weer ingetrokken.

Ook de handhavers van de veiligheid in de gemeente moesten het ontgelden. De door het college voorgestelde uitbreiding van het aantal BOA-ambtenaren ten behoeve van het toezicht op de handhaving van de drank- en horecawet, werd afgewezen. Die nieuwe taak voor de buitengewone opsporing ambtenaren moet met de bestaande bemanning worden uitgevoerd.

Het voorstel van VD|80 om subsidie aan te vragen voor de voorbereiding van de aanleg van de derde ontsluitingsweg werd me iets te snel door de hele raad omarmd. Die ontsluitingsweg brengt ook het Purmerends industriegebied op fietsafstand. Voor een aantal partijen zou dat een mooie gelegenheid zijn geweest om verplaatsing van overlast gevende industrie in de gemeente aan de orde te stellen.

De kracht van de ‘paarse combinatie’ bleek bij een aantal door hen samen ingediende voorstellen, waarvan de meeste van technische aard waren. Een uitzondering was het voorstel om stevig op de verslavingszorg te bezuinigen. Ondanks gesputter van het college, gebruikten ze hun aaneengesmede meerderheid om de voorstellen aangenomen te krijgen.  De nieuwe combinatie maakt, voor zover ze onderling overeenstemming hebben bereikt, sinds kort de dienst uit in de gemeenteraad. Hun wil is wet. Dat geeft verantwoordelijkheden en daarvan lijken ze zich bewust te zijn. Maar wat mij vooral benieuwd is of er onderling deals zijn gesloten om de samenwerking mogelijk te maken.

Verkiezingen
Ook die speelden een rol. Een paar partijen liet weten zich in de algemene beschouwingen te beperken omdat ze nog niet veel wilden prijsgeven over hun verkiezingsprogramma. Het CDA heeft inmiddels, als eerste, haar verkiezingsprogramma gepubliceerd en het is duidelijk geworden dat ze daar in het begrotingsdebat al een voorschot op heeft genomen. Niet iedere partij lijkt al zover te zijn. De vraag is of de machtsgreep van de combinatie VVD/PvdA/GrL een intentie laat zien die verder gaat dan een samenwerking bij de begrotingsbehandeling. De opzet lijkt te zijn om VD|80 uit te sluiten van een verdere bijdrage aan het bestuur en wat mij betreft is dat niet ongewenst. De wethouders van die partij hebben hun verdiensten, maar zijn niet in staat geweest om op voldoende wijze te communiceren met de bevolking. Dat heeft veel weerstand opgeleverd die de reputatie van het bestuur geen goed heeft gedaan. De laatsten die dat lijken in te zien zijn de fractieleden van VD|80. Bij de komende verkiezingen zal het kunnen gaan over de stijl van besturen en de keuze voor een stijl die de burger meer ruimte geeft, dat lijkt me belangrijker dan de vraag welke kom de toon aangeeft.

Incidentje en kroketten
Bij alle beschouwingen over een meer burgervriendelijke gemeente leek het me vanzelfsprekend dat ik, als een van de weinige burgers die bij de begrotingsbehandeling aanwezig was, wel recht had op twee broodjes uit de enorme stapel die voor de lunch beschikbaar was. Niet dus. Terwijl ik bezig was om raadsleden over te halen om daarover een motie in te dienen, werd het probleem opgelost. Maar het had natuurlijk nooit een probleem mogen worden.
Teleurgesteld ben ik ook. Ik heb niemand kunnen vinden die bereid is om een krokettenmotie in te dienen. Op de reguliere vergaderingen van de gemeenteraad krijg je in de pauze, ’s avonds om een uur of tien, een gevulde koek. Dit slaapverwekkend geheime wapen van het zittende college is mij een doorn in het oog. Bij de komende verkiezingen gaat mijn stem, ingegeven door ‘onderbuik gevoelens’,  naar de partij die kroketten met een knipoog opneemt in zijn verkiezingsprogramma als symbool voor het nieuwe beleid.

(er is ook een verslag van de begrotingsbehandeling 2013 van vorig jaar)






woensdag 5 juni 2013

KLADBLOK Het belang van nieuwe kansen voor gezonde politiek


            
                              

Een Coalitie zou je kunnen vergelijken met een partnerschap. Een overeenkomst om gezamenlijke en afzonderlijke doeleinden te verwezenlijken. Om het partnerschap in stand te houden is er bereidheid vereist om te geven en te nemen. Die bereidheid maakt een coalitie bestendig. Bij de aanvang van de coalitie (VD|80, CDA en PvdA) in Edam-Volendam waren de panden van het HHNK onderwerp van een compromis. Wel kopen, maar na afsplitsing van het vergadergedeelte weer verkopen.

Sindsdien zijn de omstandigheden gewijzigd. Verkopen lukt niet. Dat roept de vraag op of het (financieel) verstandig is om vast te houden aan de oude plannen. Moet je principieel vast houden aan de oude plannen of je, door omstandigheden gedwongen, flexibel opstellen? Binnen de coalitie wist men dat probleem niet op te lossen. De PvdA en VD|80 kwamen recht tegenover elkaar te staan en de coalitie brak.

De PvdA dacht zich verzekerd te hebben van de steun van het CDA. Dat bleek niet het geval te zijn. Tijdens de gemeenteraadsvergadering van 30 mei verweet de PVDA het CDA openlijk dat ze de boel belazerd hadden. Maar goedbeschouwd was het natuurlijk de PvdA die de boel heeft belazerd door achter de rug van VD|80 om met de andere coalitiepartner afspraken te willen maken. Het verraad van de PvdA-fractie gaat verder. De fractie heeft de gewijzigde omstandigheden aangegrepen om haar eigen zin door te zetten en terug te nemen wat ze bij de coalitiebesprekingen had ingeleverd. Openlijk betwistte ze de cijfers van het college. Als ze binnen het college de steun van het CDA en de burgemeester zou hebben verworven, zou het haar zijn gelukt.

De opzet van de PvdA is mislukt omdat het CDA de coalitieafspraken trouw bleef. Dat deed ook de wethouder van de PvdA, Dorus Luijckx, en daarmee voltrok zich ook een breuk binnen de PvdA. De oppositiepartij VVD haalde de angel uit het conflict door voor te stellen de beslissing uit te stellen. Daarmee konden de gebeurtenissen echter niet ongedaan worden gemaakt. De coalitie is uit elkaar gevallen en er is sprake van een crisis.

De breuk zat er al een tijdje aan te komen. Eerder stemde de PvdA-fractie al niet in met het collegevoorstel voor de reconstructie van het dorpshart van Volendam. Het moet VD|80 al wat langer dwars hebben gezeten dat de PvdA wat bedrevener bleek te zijn in het politieke spel en veel binnen wist te halen. Deze keer was het genoeg. De bekende druppel deed de emmer overlopen.

Vanuit mijn gezichtspunt hebben beide partijen, VD|80 en PvdA, zich gediskwalificeerd om op korte termijn opnieuw deel te nemen aan een college. Ze hebben een twistpunt tot buiten haar eigen proporties laten groeien en verdeeldheid gezaaid. De gemeenteraad zit met de brokken, want zo gemakkelijk is het niet om een nieuwe coalitie te vormen als beide brokkenmakers buiten beschouwing worden gelaten. Het voorstel van de VVD om het college als een soort zakenkabinet verder te laten gaan om kosten voor wachtgeld uit te sparen, lijkt me niet goed doordacht te zijn. Die wachtgeldkosten zouden bij de komende gemeenteraadsverkiezingen toch wel komen. Dat dient dan ook te worden afgewogen tegen het probleem dat de gemeente verder moet met een kreupel college dat nog belangrijke besluiten moet voorbereiden.

Ik pleit daarom voor een nieuw minderheidscollege met de VVD als kern, aangevuld met GroenLinks en het CDA. De belangrijkste taak van dit college is een meer-jarenbegroting op te stellen en daarvoor een meerderheid te vinden in de gemeenteraad. Een tweede, meer delicate, taak zou dienen te zijn om de invloed van de derde (ambtelijke) macht in kaart te brengen en terug te zetten naar de plaats die het hoort te hebben, dienstbaar aan de politiek.

Er zijn genoeg aanwijzingen dat de ‘vierde macht’ haar eigen agendapunten heeft die onder het vorige college kennelijk werden gedoogd. De omvang van het ambtenarenapparaat speelt daar een rol in en ik kan me niet onttrekken aan de indruk dat de ‘vierde macht’ een rol heeft gespeeld in het huisvestingsconflict en daarin ook verdeeld is.


Op de bestuurscultuur van de voorbije jaren is veel aan te merken. De autocratische stijl is lang gedoogd door de gemeenteraad. Een crisis betekent dat er zowel kansen als bedreigingen zijn. De kansen vragen om een vastberadenheid om het democratisch functioneren weer op het goede spoor te zetten. Openheid, controleerbaarheid en integriteit zijn de kernwoorden waarvoor ik al weer een aantal jaren pleit. Er is een nieuwe wind nodig en een sterk overgangscollege kan die tot stand brengen. Een gezond politiek klimaat is uiteindelijk nog belangrijker dan een sluitende begroting.

zondag 21 februari 2010

HHNK, kopen of niet?

KLADBLOK

Anders dan in 2006, bij de voorgaande verkiezing voor de gemeenteraad, spelen er nu geen belangrijke onderwerpen waar iedereen het over heeft. De projecten van  de gemeente lopen, de financiën zijn op orde en als er al gekrakeel is, wordt dat aardig binnenskamers gehouden.. Dankzij de inspanningen en het lef van het college in het eerste jaar (VD’80, RdZ en PvdA), zijn de drie latere jaren vooral oogstjaren geworden.

De Dijk-discussie is voorlopig achter de rug, de ‘derde weg’ is nog lang geen hot-item, alleen de aankoop van de HHNK-gebouwen is nog een onderwerp waar enige hartstocht bij komt kijken. Het lijkt er op dat die hartstocht vooral in politieke kringen leeft. Bij de gewone burger heb ik daar nog maar weinig van teruggezien.

Het gebouwencomplex aan de Scheepmakersdijk is allereerst een probleem van de HHNK zelf. Nu ze de historische panden verlaten en een modern centraal kantoor in Alkmaar gaan betrekken zitten ze daar met een probleem. Wie wil dat complex nu kopen? De ligging en de wijze waarop de gebouwen gebruikt zijn, maken het complex moeilijk verkoopbaar. Er is weinig parkeergelegenheid in de directe omgeving en het monumentale vergadergedeelte is voor weinig anders geschikt dan voor vergaderen.

Bij de HHNK moeten ze dan ook hebben gedacht dat het wel handig zou zijn als de gemeente het complex zou aankopen. Die zit wat krap in zijn kantoorjasje en maakt nu al gebruik van de vergaderruimte.

Het wordt dan ook spannend hoe een volgend college er uit zal gaan zien. Want de samenstelling van het college zal ook bepalen of het complex al dan niet door de gemeente zal worden aangekocht. ‘Partij Louter’ (voor al uw hopeloze zaken) is in ieder geval tegen.
Hoe aantrekkelijk de riante vergaderruimte daar ook is, voor de enkele keer dat die gebruikt zal worden, is de prijs altijd te hoog. Als ik me afvraag hoeveel een vergadering daar per keer zal gaan kosten, schrik ik van het bedrag. Alleen al daarom zie ik er helemaal niks in. Bovendien ben ik tegen een centrale raadszaal. Er zijn genoeg accommodaties in de gemeente die zich uitstekend lenen voor een raadsvergadering of een raadsplein. Onder het motto ‘dichter bij de burger’ lijkt het me beter om te investeren in mobiel vergadermeubilair. Op die manier kan de vergadering op verschillende plaatsen in de gemeente worden gehouden.
Zo’n monumentale vergaderaccommodatie hoort bij een grote stad, niet bij een bescheiden gemeente die op de centjes let. Aan de rest van die gebouwen hebben we trouwens ook niks. De ruimten zijn niet echt efficiënt ingedeeld en moeten vanwege de monumentale status met zorg worden gebruikt. Het liefst zou ik zien dat de oude patriciërhuizen weer in hun oorspronkelijke staat worden hersteld. Je zou er echter ook een schitterend museum van kunnen maken over het polderen en uitwateren. Eigenlijk is dat een bestemming die het HHNK er aan zou moeten geven. Als dat allemaal niet lukt, kan er altijd nog een hotel met een conferentieruimte op niveau van worden gemaakt.

Voor de gemeente bestaat er geen noodzaak tot aankoop, ook bestaat er trouwens geen noodzaak voor een nieuw stadskantoor. Als er een paar uitvoerende diensten decentraal worden gehuisvest, kan het kantoor nog heel lang mee.

De VVD, GroenLinks en PvdA zijn vóór de aankoop. Lijst Kras, CDA en VD’80 zijn tegen. GroenLinks heeft er op gewezen dat het met de kommenstrijd te maken heeft. Dat lijkt me niet. Afgezien de vraag welke partij het HHNK, door aankoop van het complex,  ter wille zou willen zijn, gaat het vooral om rekensommen. De ene partij is nu eenmaal van nature wat zuiniger dan de andere.

‘Partij Louter’ is bereid zijn tegenstem te herzien. Dat zou het geval zijn als het HHNK het complex voor een symbolisch bedrag aan de gemeente wil overdragen. Dat zou ook een aardig goedmakertje zijn voor het gevoelige verlies dat de gemeente nu door het vertrek van het HHNK lijdt.